Ölkə başçısından siyasi gücə: Prezidentləri lider edən cəhətlər

Ng7fycB.jpg

Araz.az cebhe.info-ya əsasən xəbər verir ki, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının (SSRİ) dağılmasından sonra vaxtilə Rusiya tərəfindən işğal edilən digər 14 respublika demokratiya və liberalizmlə tanış oldu və müstəqilliklərini elan etdi. “XX əsrin ən böyük çöküşü” adlandırılan bu hadisə ilə ittifaqa daxil olan bir sıra  respublikalar (Estoniya, Litva və Latviya) SSRİ-dən tamamilə imtina edərək, NATO və Avropa İttifaqına inteqrasiya xətti tutdu, Qərbin hərbi-siyasi bloklarına qoşuldu. Bu ölkələr Rusiyadan tamamilə uzaqlaşmaq qərarı verdilər. Azərbaycan da daxil olmaqla digər müstəqil dövlətlər Rusiyadan gələn təhlükəni əsas götürərək, 1991-ci ildə qurulmuş Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) çərçivəsində Moskva ilə siyasi-iqtisadi münasibətlərini davam etdirdilər. Lakin buna baxmayaraq, Rusiyanın keçmiş ittifaq respublikalarına qarşı hücumları səngimədi.

Əvvəlcə Moldova ərazilərini (Dnestryanı bölgəsi) işğal edən Rusiya Ermənistan vasitəsilə Azərbaycana qarşı hərbi müdaxilələr edərək ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulmasında əhəmiyyətli rol oynadı. Nəticədə Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlar Ermənistan tərəfindən işğal olundu.

Sonrakı dövrlərdə - 2008-ci ildə Gürcüstan (Abxaziya və Cənubi Osetiya), 2014-cü ildə isə Ukrayna (Krım və Donbas) ərazilərinə edilən təcavüzkar hərəkətlər Rusiyanın hələ də bu məkanda yerləşən dövlətlər üçün ciddi təhlükə olaraq qalmasından xəbər verirdi. Əlbəttə, bu məqamda Rusiyanın təcavüzkar həmlələrinə qarşı MDB-nin bir sıra dövlətlərinin xarici və daxili siyasətdə tutduğu xətt əsas rol oynayırdı. Yeni dönəmdə də bu dövlətlər və  dövlətləri idarə edən siyasi liderlərin öz ölkələrilə bağlı verilən qərarlarda iradə sahibi olmamaları  onları kənar və daxili təhlükələr qarşısında müdafiəsiz vəziyyətdə saxlayır. Ona görə Rusiya təhlükəsi hər zaman bu ölkələrin başı üzərində kabus kimi dolaşır.

Belə bir məqamda nə etməli?

Təbii ki, siyasi bacarıq və iradə ilə dövlətin müstəqilliyini qorumaq yeni işğal faktlarına imkan verməmək və dövləti gücləndirməklə yaxın qonşuluq siyasətinə söykənilməlidir. MDB məkanında bu prinsipi davam etdirməklə həmin təhlükələri dəf etmək dövlət başçılarından böyük bacarıq və siyasi strateji xətt tələb edir. Rusiya bu baxımdan sərbəstdir, çünki həmin “aqressor” güc özüdür. Digər ölkələrdən isə yalnız Qazaxıstan və Azərbaycan bu təhlükədən özünü sığortalaya bilib. Qazaxıstan müstəqilliyin ilk illərindən  balanslaşmış siyasətlə təhlükənin qarşısını alıb. Azərbaycan isə ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində bu təhlükəni adlaya bilmədi və Ermənistan açıq-aşkar Rusiyanın hərbi gücündən yararlanaraq, hərbi təcavüzlə torpaqlarımızı işğal etdi. Lakin Azərbaycan da artıq bu təhlükəni adlayıb və hazırda nəinki dünyanın demokratik ölkələri, hətta Rusiya da Azərbaycan torpaqlarının azad olunmasını, Ermənistanın təcavüzkar siyasətdən əl çəkməsini, Azərbaycan ərazilərini boşaltmasını tələb edir. Bu fikir həm Rusiya ictimaiyyətində, həm də rəsmi elitada artıq səsləndirilir. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycan hazırda düzgün strateji xəttə sahibdir. Müxtəlif prizmalardan yanaşılsa, MDB məkanında 3 ölkənin öz prinsipləri və inkişaf tempi gözə çarpır ki, bu da həmin dövlətləri digər MDB dövlətlərindən üstün göstərir. Təbii ki, burada aparılan siyasət və dövlət rəhbərlərinin bacarığı önəmli faktorlardan biridir.

MDB-nin ən güclü liderləri kimdir?

Mübaliğəsiz demək olar ki, 3 ölkə lideri həm MDB məkanında, həm dünya gücləri, həm də öz cəmiyyətləri tərəfindən təkcə preizdent kimi deyil, eyni zamanda lider kimi qəbul edilir. Bu üç ölkə prezidentini digər həmkarlarından fərqləndirən əsas cəhət də dövlət maraqlarını qorumaq, siyasi manevrlər, düzgün strateji və taktiki bacarıqlara sahib olmalarıdır. Bu üç ölkə Rusiya, Azərbaycan və Qazaxıstandır. Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev həm MDB məkanında, həm də dünya düzəninin yeni formatında söz sahibidir.

Keçmiş “KQB” zabiti, cüdoçu, karateçi, taktika ustası...

Keçmiş Sovet, yaxud MDB məkanının 3 güclü siyasi liderindən biri Rusiya prezidenti Vladimir Putindir. Digərlərindən fərqli olaraq Putinin istər daxili, istərsə də xarici siyasətinin parametrlərinin sayı çox deyil, amma açıqdır. Putin Rusiyanın SSRİ-nin dağılmasıyla itirdiyi imperiya gücünü geri qaytarmaq istəyir. Rusiyanın daxili resurslarını da bunun üçün xərcləyən Vladimir Putin ölkə iqtisadiyyatını çökdürən böhranın da başlanğıc və istinad nöqtəsidir. Siyasətdə strateqdən çox özünü taktika ustası kimi aparan Putin hədəfə aldığı dövlətlərin qüsurlarından özlərinə qarşı istifadə etməyi yaxşı bacarır. O, daxili və xarici siyasətdə fürsətcildir. Hakimiyyəti illərində Gürcüstan və Ukraynaya  hərbi müdaxilə planlarının müəllifi olan Putin qonşu dövlətlərə etdiyi həmlələrlə bu ölkələrin parçalanmasında əhəmiyyətli rol oynayıb. Əlbəttə, bu müdaxilələr onun daxili reytinqini xeyli dərəcədə yüksəldib. Rusiya əhalisinin 85%-dən çoxu ondan razıdır. Xarici siyasətdə daha çox təcavüzkar kimi görünən Putin ölkəsinə həm də düşmənlər qazandırıb. Amma buna rəğmən, Putinin siyasi ustalıqları Rusiyanı yenidən dünyanın əsas güc mərkəzlərindən birinə çevirib.

Putin mərhum prezident Boris Yeltsinin dönəmində 3 ay baş nazir kimi fəaliyyət göstərsə də, yerli və dünya ictimaiyyəti tərəfindən o qədər də yaxşı tanınmayan  şəxs idi. Lakin Yeltsinin postuna iddiası ilə başladığı vəkalət mübarizəsində özünü göstərməyi bacardı. Həmin dönəmdə həyata keçirdiyi layihələrlə namizəd kimi qatıldığı ilk seçkilərdə xalqın mütləq əksəriyyətinin dəstəyini təmin etdi. Rusların nəzərində böyük nüfuza malik olan keçmiş “KQB”dəki fəaliyyəti, cüdodan karateyədək bir çox idman növlərindəki istedadı, Rusiyanın son bir əsrlik tarixində yüksək posta iddialı şəxslər arasında yeganə gənc kadr olması və s. kimi amillər Putinin siyasətdə yüksəlişinə zəmin yaratdı. Hakimiyyətinin ilk günlərindən cəmiyyətə qənim kəsilmiş oliqarxları zərərsizləşdirməsi, korrupsiya ilə apardığı mübarizə və “Böyük Rusiya” iddiası da onu federasiyanın mütləq gücünə çevirdi. Yeltsin dönəmində baş qaldırmış anarxiyadan sonra nəhayət ki, ruslar cəmiyyəti birləşdirən lider tapdıqlarına inandılar. Çeçenistandakı müharibə və digər bölgələrdəki münaqişələri “söndürən” Putin SSRİ-nin dağılmasından sonra ilk dəfə olaraq Rusiya sərhədlərindən uzaqda - Suriyada gedən müharibədə iştirak edərək, ölkəsini geosiyasi oyunçu kimi təsdiqlətdi və ABŞ-ın təkqütblü dünya iddiasının üzərindən xətt çəkdi. Bununla da Rusiya dünyanın yenidən bölüşdürülməsi planında əsas oyunçu namizədlərdən birinə çevrildi.

Əlbəttə, bu addımları Putinin daxili populyarlığının artmasında önəmli rol oynadı və bununla özü haqda kritik vəziyyətlərdə doğru addım atmağı bacaran siyasi lider imici formalaşdırdı. Buna görə də Rusiya cəmiyyəti “Böyük Rusiya” iddiası naminə tətbiq etdiyi siyasətin demokratiyaya uyğun olmamasına baxmayaraq, onu dəstəkləyir.

Qazaxıstanın mütləq lideri

MDB məkanındakı əsas simalardan biri də Nursultan Nazarbayevdir. Qazaxıstan prezidenti SSRİ dönəmindən bu günədək öz taxtını qoruyub saxlayan yeganə siyasi liderdir. O, 1991-ci ildən bu günədək Qazaxıstanın prezidentidir. Ölkəsinin müstəqilliyinin ilk illərindən Rusiyanın bütün siyasi liderləri ilə normal münasibətləri olan qazax lider 1991-ci ildə SSRİ-də dövlət çevrilişi vaxtı Boris Yeltsinin rəhbərlik etdiyi inqilabı dəstəkləyərək, ittifaqın parçalanmasında mühüm rol oynadı. Bu, Qazaxıstan da daxil olmaqla 15 respublikanın müstəqil olması üçün tarixi addımlardan biri sayıla bilər.

1991-ci ildən sonra - 1999 və 2005-ci illərdə Qazaxıstanda müxalifətin etirazlarına baxmayaraq cəmiyyətin digər hissəsinin dəstəyi ilə prezidentlik səlahiyyətini 7 ilə qaldırdı, sonradan prezidentin seçilmə limitini ləğv edərək, Qazaxıstanın əbədi dövlət başçısı oldu. Nazarbayevin bu addımı Qərb siyasi dairələrində narazılıq yaratsa da, ona qarşı hər hansı təzyiq edilmədi. Səbəb çox sədəydi. Nazarbayev Qazaxıstanın mütəqilliyinin və  sabitliyinin əsas qarantıdır. Çünki Nazarbayev Rusiya ilə yaxın iqtisadi-siyasi əlaqələrini davam etdirməklə yanaşı, ABŞ, İsrail, o cümlədən Avropa dövlətlərilə münasibətləri ölkəsinin maraqları çərçivəsində inkişaf etdirməyin yolunu bilirdi.

1997-ci ildə paytaxtı Almatıdan Astanaya köçürərkən də məhz bu nüfuzuna və siyasi ustalığına görə Rusiyanın təzyiqi ilə üzləşmədi.

Daxili siyasətdə özünə qarşı olan müxalifətin radikal qanadını və dini kəsimi zərərsizləşdirməsinə baxmayaraq, Nazarbayev istər müxalif düşərgə, istərsə də cəmiyyət arasında yüksək nüfuzunu qoruyub saxlayır. Ölkəsinin təbii qaz və neft ehtiyatlarından əldə edilən milyardlarla dollar maddi vəsaiti Qazaxıstan iqtisadiyyatının inkişafı üçün səmərəli istifadə etməyi bacaran prezident ölkəsi adına böyük uğurlara imza atıb. Xüsusilə, radikal, separatizmə meyilli etnik və dini qrupları zərərsizləşdirməklə Nazarbayev ölkəsini bu təhlükələrdən sığortalamağı da bacarıb.

Qazaxıstanın Rusiya ilə sərhəd bölgələrində 6 milyondan çox etnik rusun yaşadığını nəzərə alsaq, Nursultan Nazarbayevin ölkənin müstəqilliyinin qorunması və vətəndaş sülhünün davamlı olmasında hansı rola malik olduğunu da anlamaq çətin deyil.

Nazarbayevi istər daxildə, istərsə də xaricdə nüfuzlu edən əsas vektorlardan biri də onun yürütdüyü xarici siyasətlə bağlıdır. O, hər nə qədər Rusiya ilə münasibətlərini yaxından davam etdirsə də, xarici siyasətdə çoxşaxəli əlaqələrə əhəmiyyət verir.

Bir neçə il əvvəl ATƏT-in dönəm sədrliyindəki iddiası da Nursultan Nazarbayevin istər daxildə, istərsə də xaricdəki nüfuzu ilə bağlıdır. Əlbəttə, Qərb ölkələri bu addımı dəstəkləməklə, həm də Nazarbayevin Qazaxıstanı fərqli etniklər və dinlər üçün dinc şəraitdə yaşayan sülh məkanına çevirmək siyasətini də alqışlamışdı. 120-dən çox fərqli millətləri özündə birləşdirən Qazaxıstan bu mənada dünyaya örnək göstəriləcək nümunələrdəndir. Nazarabeyin ölkəsi eyni zamanda SSRİ dağıldıqdan sonra daxili sabitliyi qorumağı bacaran ölkədir.

Şübhəsiz ki, hazırda Orta Asiyadakı keçmiş Sovet respublikaları arasında Qərblə münasibətləri ən yaxşı formada davam etdirməyi bacaran yeganə ölkə də Qazaxıstandır. Beynəlxalq aləmdə çoxşaxəli siyasətə üstünlük verərək özünü balans yarada bilən lider kimi göstərməyi bacaran Nursultan Nazarbayev Suriyadakı böhrana görə də dövrəyə girərək ölkəsinin qapısını danışıqlar üçün müharibə tərəflərinə açdı. 2015-ci ildə Rusiya - Türkiyə münasibətləri qarşıdurma həddinə çatanda da Nazarbayev Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə birgə tərəflər arasında vasitəçilik missiyasını üzərinə götürən ikinci siyasi lider idi. İlham Əliyev və Nursultan Nazarabayevin bu səyləri Rusiya -Türkiyə münasibətlərinin qaydasına düşməsində əhəmiyyətli rol oynadı.

Qazaxıstanın əhəmiyyəti həm də sahib olduğu geosiyasi mövqeyi və zəngin karbohidrogen (neft-qaz) ehtiyatlarından qaynaqlanır. Müstəqilliyinin ilk illərindən digər türkdilli dövlətlər kimi daxili problemlərlə üz-üzə qalan Qazaxıstan bütün enerjisini Nursultan Nazarbayevin liderliyi altında inkişafa və modern dünyaya açılmağa xərclədi. O, ABŞ, Çin və Rusiyanın diqqət mərkəzində olan Qazaxıstanı bir sıra nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda və dünyanı maraqlandıran bir sıra məsələlərin həllində söz sahibi mövqeyinə gətirdi.

Qafqazın görünən gücü – Azərbaycan

MDB-nin əsas və aparıcı siyasi liderlərindən biri də Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevdir. İlham Əliyevin özəl siyasi bacarığı ilə Azərbaycan istər türk dünyasının birləşməsində, istərsə də dünyanın bütün dövlətləri ilə münasibətlərdə yürütdüyü siyasətə görə əvəzedilməz mövqeyə malik olub. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafi bölgə - Cənubi Qafqaz ABŞ və Rusiya kimi dünyanın siyasi qütblərinin geosiyasi maraqlarının toqquşduğu məkan olmasına baxmayaraq prezident İlham Əliyevin istər xarici, istərsə də daxili siyasətdə əldə etdiyi bir sıra uğurlar ölkəmizi həm daxili, həm də xarici təhlükələrdən sığortalayıb.

Diqqət edək. Bir tərəfdən Rusiyanın öz siyasi orbitinə çəkmək istədiyi Azərbaycanı Yunanıstan, Ukrayna, Gürcüstan və bütün Şərqi Avropanı əhatə edən “Şərq xətti”nə daxil etməyə cəhdlər olunur. Lakin MDB-nin digər respublikalarından fərqli olaraq İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi ölkənin Rusiya və Qərbin hərbi-siyasi bloklarında yer almaması təzyiqləri də özü ilə gətirir. Tərəf seçmək məsələsində zaman-zaman Rusiya və Qərbdən təzyiqlər olsa da, İlham Əliyev bütün maneələri dəf etməyi bacardı. Artıq Azərbaycanın mövqeyi ilə nəinki adıçəkilən güclər, həm də digər qüvvələr, regional dövlətlər birmənalı olaraq hesablaşır. Təzyiqlərin açıq müstəvidə olduğu dönəmlərdə Rusiya və Qərb rəsmi Bakını hətta Dağlıq Qarabağın “müstəqilliyini” tanıyacağı ilə təhdid edirdi. Lakin xarici siyasətdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həllini prioritet kimi qəbul edən prezident nəinki geri çəkilmədi, hətta təhdidləri bumeranqa çevirməyi bacardı və öz siyasi iradəsini qəbul etdirdi. Qərbin təzyiqləri, Rusiyanın əks-hücumları qarşısında geri çəkilməyən Azərbaycan öz siyasətilə heç kəsdən asılı olmadığını sübut etdi. Bir neçə il əvvəl Rusiyanın Qəbələdəki hərbi bazasını da ölkədən çıxaran İlham Əliyev bununla heç bir dövlətin diktəsilə hərəkət etməyəcəyini açıq formada nümayış etdirdi. Ordu quruculuğunda və iqtisadi inkişaf göstəricilərində də İlham Əliyev rəhbərlik etdiyi dövləti regionun söz sahibinə çevirə bildi.

İlham Əliyevin xarici siyasətinin təməl prinsiplərini dövlətin ümumi maraqları əks etdirir. Bu, Azərbaycanı təhdidlərdən yayındırmaq baxımından incəliklə işlənmiş siyasi xətdir. Əlbəttə, bu baxımdan İlham Əliyevin xarici siyasəti bir çox dövlətlər üçün örnək sayıla bilər. Xarici siyasətdə əldə edilən uğurlar daxili sabitliyin qorunmasına, çoxvektorlu diplomatik fəaliyyətlərin genişləndirilməsinə sərf olunur. Bu baxımdan, İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi ölkə müasir dünyanın siyasi düzənində özünə layiqli mövqe seçə bilib. Bu da dövlətin ümumi maraqlarının həyata keçirilməsində önəmli rol oynayır. Əlbəttə, bütün bunların ana xəttini Azərbaycanın uzun illərdir həll etməli olduğu əsas problemi - Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həll olunmasına edilən səylər təşkil edir. Hakimiyyətinin ilk illərindən İlham Əliyev bu məsələnin həlli üçün ciddi diplomatik addımlar atıb. Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü seçilməsi də bu uğurun nəticəsi idi. BMT-dəki səsvermədə Azərbaycanın lehinə 155 ölkə səs vermişdi. Həmin dönəmdə (2012-ci il) Azərbaycan beynəlxalq terrorizmlə mübarizə çərçivəsində tədbirin təşkilatçısı oldu. Zaman-zaman “G 20” (İstanbul, Mexiko, Seul sammitləri və digər böyük tədbirlər) dövlətlərinin sammitlərinə dəvət alması da İlham Əliyevin lider olaraq nüfuzundan xəbər verir. Prezidentin siyasi xəttinə uyğun olaraq Azərbaycanın Qoşulmamaq Hərəkatının da üzvü olması dövlətin geosiyasi mövqeyinin güclənməsində və daxili təhlükəsizliyin təmin edilməsində ciddi rola malikdir.

Zaman-zaman İlham Əliyevin gərgin münasibətlərdə olan dövlətlər arasında üzərinə götürdüyü vasitəçilik missiyası da onun daxili və xarici reytinqinə müsbət xallar qazandırır. Məsələn, Türkiyə - İsrail, Türkiyə -Rusiya arasındakı vasitəçilik missiyasını buna nümunə göstərmək olar ki, uzun müddət İlham Əliyevin bu səyləri xarici KİV-lərdə geniş müzakirə mövzusuna çevrilmişdi.

Bir tərəfdən də fərqli mədəniyyət və dinlərin mərkəzinə çevrilmiş Azərbaycan beynəlxalq humanitar yardım aksiyalarının təşkilatçısıdır. Fərqli etniklərin, müxtəlif dinlərin birgəyaşayışının əsas təminatlarının olduğu ölkədir. Azərbaycan bu baxımdan sistemli layihələr həyata keçirən nadir dövlətdir. Beləliklə, İlham Əliyev ölkəsini daxili separatizm və radikalizm təhlükəsindən sığortalamağı bacarıb. Günümüzdə kənar dövlətlərdən Azərbaycana separatçı müdaxilələrin olacağı ehtimal mövzusu belə deyil. Əlbəttə, MDB məkanında bu qədər sistemli diplomatik fəaliyyət göstərən ikinci ölkə yoxdur.

İlham Əliyevin MBD məkanında əsas söz sahiblərindən biri olduğunu təsdiqləyən faktlardan biri də Ermənistanın Avrasiya İttifaqına üzvlüyü zamanı bir daha təsdiqləndi. Ermənistanın Avrasiya İttifaqına üzvlüyü qəbulu zamanı Avrasiya İttifaqını yaradan 3 dövlətdən ikisinin lideri - həm Qazaxıstan prezidenti Nazarbayev, həm də Belarus prezidenti Lukaşenko Sarkisyana etiraz etdi və Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını azad etməli olduğunu ən yüksək kürsülərdən səsləndirdi. Putinin şəxsi xahiş və təkidlərindən sonra Ermənistanın üzvlüyünə razılıq verildi.

Digərləri...

Vassal, 5 ildən bir yada düşən, dünyaya bağlanılan qapılar

Məsələn, MDB zəncirinin ilk həlqələrindən biri olan Ermənistan. SSRİ-dən çıxdığını elan etdiyi ilk gündən Rusiya asılılığında qalmağa üstünlük verən Ermənistan və bu ölkənin prezidentləri yalnız Moskvadan verilən tapşırıqları yerinə yetirərək, dünyanın bütün qapılarını bu dövlətin üzünə bağlayıb. Serj Sarkisyan da Ermənistanın Kreml tərəfindən təyin edilən prezidentlərindən sadəcə biridir.

Tacikistan və Özbəkistan da MDB məkanına daxil olan, amma dünyanın siyasi gündəmində adları nadir hallandırılan, çox vaxt isə çəkilməyən dövlətlərdir. Xarici siyasətdə Rusiyadan asılılığı olan bu iki ölkənin siyasi lider baxımından da bəxti gətirməyib. Yerli ictimaiyyət üçün qorxulu tiran obrazı yaratmağı bacaran tacik (İmaməli Rəhmon) və özbək (Şovkət Mirziyoyev) liderlər bundan o tərəfə keçə bilmirlər. Özbəkistan mərhum prezident İslam Kərimovun qızı Gülnarə Kərimovanın həbsi hesabına bir müddət gündəmdə olsa da, Tacikistan 5 ildən bir keçirilən seçkilərdə yada düşür. MDB məkanına daxil olan Orta Asiyanın digər ölkəsi Türkmənistan da Özbəkistan və Tacikistan qədər qorxulu səssizlik içindədir, ancaq həm də Qərb və Rusiyanın diqqətini cəlb edən ölkə sayıla bilər. Lakin özünü əbədi prezident elan edərək Türkmənistan qapılarını dünyanın üzünə bağlayan Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun yerli müxalifət və vətəndaş cəmiyyətinə qarşı radikal addımlarını “yada salan” yoxdur. Türkmənistanı ara-sıra xatırladan əsas məsələsi isə sözsüz ki, bu ölkənin sahib olduğu zəngin qaz yataqlarıdır.

Görməzdən gəlinənlər

Son illərdə iki inqilaba ev sahibliyi etmiş Qırğızıstan demokratik dünyaya açılmaqda xeyli məsafə qət etsə də, keçmiş prezident Almazbek Atambayev Amerikanın ölkəsindəki sonuncu hərbi bazasını da çıxararaq yenidən ölkəsini Rusiyanın siyasi təsir dairəsinə saldı. Yeni prezident Sooranbay Jeenbekov da Atambayevin kadrıdır, istər daxili, istərsə də xarici siyasətdə tutduğu mövqeyilə keçmiş həmkarından fərqlənmir, həmçinin o, yerli ictimaiyyətə də tanış sima deyil. Qərbin özü də keçən ilin son günlərində Qırğızıstanda baş tutmuş seçkilərə səssiz qaldı. Görünən budur ki, nə təbii ehtiyatlar, nə də geosiyasi mövqe baxımından əlverişli olan Qırğızıstan siyasi güclər arasında hələlik mübahisə predmeti deyil.

MDB-yə üzv olan digər dövlət- Moldova Ermənistandan sonra həm bu məkanın, həm də Avropanın ən kasıb ölkəsi statusunun sahibidir. Ərazilərinin bir hissəsi rus separatçılarının işğalı altında olan Moldovanı Rusiyanın adamı olduğu deyilən İqor Dodon idarə edir. Əgər bunu idarə etmək deyilərsə. Prezidentin səlahiyyətləri tez-tez dondurulur və bunu həm yerli, həm də əcnəbi ekspertlər “oyun” kimi qiymətləndirir. Böyük ölçüdə Rusiyadan asılı olan Moldova dəfələrlə bu təhlükədən qorunmaq üçün NATO və Avropa İttifaqına sığınmaq istəsə də, istədiyinə nail olmayıb. Hazırda da tərəflər arasında mübahisə məsələsi olmayan Moldovada xaotik vəziyyət hökm sürür. Cəmiyyət yeni seçdiyi Dodondan narazıdır, Rusiya  müdaxilələr hesabına vəziyyətə nəzarəti əlində saxlayır. Qərb isə Moldovada baş verənlərə hələlik susqunluq nümayiş etdirir.

Ara-sıra yada düşənlər və Avropaya həsrət qalan prezident

Vaxtilə MDB-də təmsil olunan Gürcüstan və Ukraynada da fərqli mənzərə yoxdur. Düzdür, hər iki ölkəni idarə edən siyasi sistem Qərbin maraqlarına cavab verir, lakin iki dəfə Rusiya əleyhinə baş vermiş inqilabla hakimiyyətə gələn Qərbyönümlü siyasi qüvvələrin bu qazancı hər iki ölkəyə baha başa gəldi. Qərbin Gürcüstan və Ukraynada möhkəmlənməsindən ehtiyat edən Rusiya öz təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə Gürcüstan və Ukrayna ərazilərini işğal etdi. Bu vəziyyətdə isə Qərb nə Ukraynanı, nə də Gürcüstanı müdafiə edir. Rusiya ilə təkbətək qalmış hər iki ölkənin Qərbdən imtina edərək yenidən Rusiyanın siyasi təsir dairəsinə qayıdacağı ehtimalları da hər gün artır. Gürcüstan – Ukrayna xətti üzərində yerləşən Belarusu isə Avropa İttifaqı dövlətlərinə səfərləri qadağan edilmiş Lukaşenko idarə edir. Müstəqilliyinin ilk illərindən Belarus Rusiyasız idarə oluna bilmir. Amma bütün bunlara baxmayaraq, Lukaşenko normal dövlətçilik və iqtisadiyyat qura bilib. Belarus məhsulları dünyada rəqabətə davamlı məhsullar sayılır. Son zamanlar Lukanşenko özünə yönələn təzyiqləri də azalda bilib. Qərb Belarus üzərindən embaqroları götürüb və artıq bu ölkə ilə Avropa Birliyi arasında istiləşmə meyilləri var. Lakin bu cəhətlər  nəzərə alınmaqla belə, ölkənin MDB məkanında lider dövlət və söz sahibi olmaq şansları zəifdir.

Mətbuat GENERALINDAN DİN generalına: "Cənab general, həyatım təhlükədədir"-MÜRACİƏT

1516083862_rafiq-abbasov.jpg

AYDIN CANIYEV DİN GENERALINA MÜRACİƏT ETDİ !!!
CƏNAB GENERAL, HƏYATIM TƏHLÜKƏDƏDİR !!!
 
Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi
Baş Kadrlar İdarəsinin rəisi,
polis general-mayoru Rafiq Abbasova
 
Surəti
Daxili işlər naziri
general-polkovnik Ramil Usubova
Surəti:  Yasamal RPİ 28-ci PB-yə
Surəti:  bütün onlayn və print mediaya
 
 
Cənab general!
 
Sizə üç əsaslı amilə görə müraciət edirəm. Mən sadəcə qəbulunuza da yazılsaydım, bilirəm ki, qəbul edəcəkdiniz, amma və lakin… səbəb odur ki, bu müraciət xahiş və ya hansısa işgüzar motiv daşımır, sırf həyatımın təhlükədə olması ilə bağlıdır və bunu ictimailəşdirərək etməyimin nədənini açıqlayıram.
 
Əvvəla, niyə məhz Sizi seçməyimə aydınlıq gətirim:
 
Biz bir-birimizi üzbəsurət 2006-cı ilin fevralın 9-da aşura gecəsi tanıdıq: Lənkəran şəhər polis şöbəsinin rəisi olduğunuz otağınızda. Siz saat 18.00-dan gecə saat 00.30-a qədər mənim özümə gəlməyimi gözləmişdiniz. Ona qədər isə, yəni 11 gün əvvəl, 28 yanvarda mən "Geopolitika XXI əsr” qəzetində Sizi kəskin, bəzi məqamlarda Sizdən asılı olmayan məsələlərə görə sərt tənqid etmişdim. Məni dinlədiniz, ruhi-psixoloji halımı və sarsıntılarımı, şərəf və ləyaqətim uğrunda atdığım addımları nəzərə aldınız. Səmimi söhbət edib cəmiyyətin birgəyaşayış qaydalarına uyğun olmayan hərəkətimə görə mümkün olan ən yumşaq cəzanı verməklə – cərimə etməklə məni buraxdınız. Gecə saat 01.30 olardı. Qapıdan çıxanda Sizə minnətdarlıq etdim və üzrxahlıq edərək bir suala cavab verməyinizi istədim:
 
– Rəis, mən Sizi cəmi 11 gün əvvəl sərt və bəzi məqamlarda, belə deyək, haqsız tənqid etmişdim. İndi əlinizə düşmüşdüm, nəinki inzibati xətalar məcəlləsi ilə, hətta cinayət məcəlləsinin azadlıqdan məhrumetmə maddələrindən biri ilə də iş aça bilərdiniz, heç nə də edə bilməyəcəkdim, üzəduranlar da hələ də qapıdadı, niyə etmədiniz? Amma səmimi…
 
Ölkə prezidenti İlham Əliyevin portretinə işarə edərək:
– Cənab Prezident jurnalistlərlə humanist davranmağı tövsiyə və tələb edir!
Dediniz və mən heyrət etdim! Otaqda biz ikimiz idik: nə Az.TV-nin kameraları vardı, nə də ayrı biri. Siz – kəskin tənqid olunan rəis və mən – Sizi tənqid edən həmin jurnalist və həm də günahkar. Aradan cəmi 11 gün keçmişdi!
 
Bu mərdliyi – Azərbaycan kişisinin öz şərəf və ləyaqəti uğrunda bacardığı yollarla vuruşmasını anlamağınızı, əleyhdarınız olsa belə, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməyərək fürsətcillikdən yan keçməyinizi və qanunun maksimum islahedici hallarına üstünlük verməyinizi heç zaman unutmadım!
 
Sonra bu mərdliyi elə həmin fevralın 23-də – kişilər günündə də gördüm.
 
Sonra bu mərdliyi sonrakı ayın – martın 20-də də gördüm.
 
Sonra bu mərdliyi Siz 2006-2007-ci illərdə DİN-in İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə İdarəsinin rəisi, 2007-2014-cü illərdə isə Bakı şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışarkən də gördüm – ən müxtəlif qəzetlərdə Sizi dəstəkləyən, təbliğ edən yazılarla çıxış etdim, motiv bir idi: bu şəxs, yəni ki, Rafiq Abbasov olduğu hər yerdə hər bir azərbaycanlının təkcə konstitusion deyil, həm də milli-mental dəyərlərinin qoruyucusudur deyə! Amma heç vaxt Sizinlə görüşmədim! Mənə bəs edirdi: "poqon” – çin altında bir ləyaqətli Azərbaycan kişisi var və mən onu tanıyırdım!
 
Yəni bu iki amilə, – həm çin sahibisiniz, mənsub olduğunuz komandaya, onun rəhbərinə – Prezidentə sadiqsiniz, həm də milli-mental dəyərlər Sizin üçün önəmlidir, – görə Sizə müraciət edirəm.
Üçüncü amil isə odur ki… Sizə məhz DİN BAŞ KADRLAR İDARƏSİNİN rəisisiniz! Bu an buna məndən çox sevinən ikinci bir şəxs hətta özünüz deyilsiniz. Çünki Siz Baş Kadrlar İdarəsinin rəisi olmasaydınız, mən bu vəzifə sahibinə müraciət etməzdim. Sizə inanıram! Qəbul edib verəcəyiniz qərardan asılı olmayaraq!
Sizin qəbulunuzda olmaq, Sizi həqiqətlə tanış etmək və nəticəni gözləmək istəyirəm. Bilirəm ki, Siz həm cənab nazirə həqiqəti məruzə edəcəksiniz, həm də kişiliyə, qanunlara, polisliyə tüpürməsiylə məni Sizə müraciət etməyə məcbur etmiş Rahibin, – özünü ağdaşlı Ramin və polis işçisi kimi təqdim edən, +99455 247 80 16 saylı mobil telefon istifadəçisinin, – DİN sıralarında bundan sonra saxlanmasının məqsədəuyğun olmadığına əmin olacaqsınız!
 
Ən azından bu adam Azərbaycan əxlaqına, adət-ənənələrinə, kişiliyinə tüpürmüş biri olmaqla bərabər, həm də polis mundirini alçaldan məsuliyyətsiz biridir. Bunlar bir yana, bu adamın düşüncəsində və əxlaqında qanunların varlığına tüpürmək cəsarəti haracan desən var! Bax buna görə üzümü Sizə tutdum!
 
Mən təfsilatı Sizə burdan yazmıram. Özünüz oxuyacaqsınız onun yazdıqlarını – iyrənəcəksiniz belə birinin polis olmağından! Dinləyəcəksiniz danışdıqlarını, nifrət edəcəksiniz!
 
Mən sadəcə məlumat verirəm: 11 dekabr 2017-ci ildə gecə saat 03.00-04.00 radələrində həm sosial şəbəkədə mesaj bölümündə, həm də mobil telefonda həyatda heç vaxt görmədiyim, heç bir şəxsi qərəzim olmayan, heç bir halda kəsişmə nöqtəmiz olmayan Rahib adlı polis (həqiqətən də bu adamın adı Rahibdir və internet resurslarda nömrəsi axtarışa verilərkən adı elə də çıxır: "Rahib Polis”) məni və ailə üzvümü cinsi zorakılığa məruz qoyacağını bəyan etdikdə ilk olaraq onun mobil telefonuna mesaj yazıb Daxili Təhqiqat İdarəsinin onunla məşğul olacağıyla xəbərdar etdim. Hədələrini, təhqirlərini, aşağılayıcı ifadələrini, zorakılıq bəyanatlarını daha da artırdıqda isə 35 (otuz beş!!!) dəfə ona anlaşmaq üçün zəng etdim və son sözü bu oldu: "dalını dağıdaram”.
Gündüz DİN mətbuat xidmətinin rəhbəri Ehsan Zahidovun nömrəsini tapıb ona zəng etdim. Təxminən dörd dəqiqəlik danışığımız zamanı vəziyyəti izah etdim. Mənə 102 xidmətinə zəng vurmağın doğru yol olduğunu bildirdi.  102 xidmətinə zəng vurdum. 10 dəqiqə sonra +994557150349 nömrəli telefondan zəng olunaraq Yasamaldakı 28-ci bölməyə dəvət olundum. Getdim. İzah elədim. Ərizə aldılar. Bir həftə keçdi, xəbər olmadı. Yenə getdim. Bildirdilər ki, 15 günə cavab veriləcək – şifahi və yaxud yazılı. Yenə cavab verilmədi. Dekabrın 27-də, yəni vətəndaşların ərizə və şikayətlərinə 15 iş günü müddətində baxılması təlimatına uyğun olaraq, yenidən növbətçi hissəyə müraciət etdim. Ki… rəis, nə oldu, 15 iş günü də keçdi, alınmır??? Bu dəfə məni kirayə qaldığım sahə üzrə cavabdeh polis kapitanı Ərəstun Qurbanovla calaşdırdılar. O da bir həftə sonra məndən izahat aldı. Artıq bir aydan artıqdır ki, mənə heç şifahi şəkildə də bildirilməyib ki, kimdir bu Rahib, harada işləyir, soyadı nədir. Mən sadəcə bu adamın kimliyini ona görə bilmək istəyirdim ki, görüm doğrudanmı bu Rahib polis "hacıməmmədovluq” gücündədi ya yox! Və… Rahib polisə telefonda kimliyimi bildirdiyim kimi, Ərəstun Qurbanova da ətraflı məlumat vermişəm, tərcümeyi-halımı danışmışam, Rahiblə yazışmanı oxutmuşam və üstündən yenə də bir həftə keçib. Reaksiya sıfır!
 
Hörmətli general!
Nə polis Rahib, nə polis Ərəstun Qurbanov məni tanımır, tanımaq da istəmir və bilmirlər… amma Siz şahidsiniz və bilirsiniz, mən şərəf və ləyaqətim uğrunda hətta… cinayətə belə gözüyumulu atılıram!
 
Mənim həyatım ona görə təhlükədə deyil ki, Rahib arvadınımı, bacısınımı, kiçik qardaşının arvadınımı, – Sevgiladə Qənimət Zahidin üzünə durduğu kimi, – mənim üzümə durğuzacaq!Bilirəm, bu an əsəbləşirsiniz, amma onun yazdıqlarını oxuyanda mənim belə düşünməkdə nə qədər haqlı olduğumu görəcəksiniz: adam anasını-bacısını söydürüb söhbəti heç nə olmamış kimi davam etdirəcək qədər özünü buraxmış biridir!
Mənim həyatım ona görə təhlükədə deyil ki, Mirzə Sakit kimi yol gedəndə cibimdən narkotik maddə tapdıracaq bu Rahib polis – bu günün "Hacı Məmmədov”u. Bilirəm, yenə əsəbləşirsiniz, amma və lakin… yazdıqlarını oxuyanda görəcəksiniz ki, adam qanunları necə ayaqaltı bilir!
 
Adamın DİN-də daxili təhqiqat idarəsinin və mətbuat xidmətinin varlığından xəbəri yoxdu!
 
Mənim həyatım heç ona görə də təhlükədə deyil ki, bu Rahib polis Hacı Məmmədov kimi məni oğurlayıb, başıma mesajda yazdığı, telefonda söylədiyi oyunları açacaq!
 
Bütün bu şərləmələr və böhtanlar ola bilər və çox da mümkündür! Mən bunları təhlükə hesab etmirəm – oturmuşam evdə, heç hara çıxmıram!
 
Bəli, cənab general, doğru bildiniz, mənim həyatım ona görə təhlükədədi ki, mən şərəf və ləyaqətimi qorumaq üçün hətta cinayətə də əl ata bilərəm! Amma bu günə qədər mənim kimi çılğın adam Rahib polisin mənə və ailə üzvümə qarşı polisə yaraşmayan, azərbaycanlı kişisinə heç yaraşmayan təhqiredici, hədələyici, aşağılayıcı davranışına ona görə səbr edib (bəli! səbr etmişəm, peysərə verməmişəm), detektivlik etməmişəm ki, Siz varsınız!
 
Mən səbrimin son damlasıyla bu müraciəti yazıram və bəyan edirəm: bu andan Yasamal rayon 28-ci polis bölməsinin həyatıma yaranan təhlükənin qarşısını almaq üçün ASTAGƏLLİKLƏ addım atmasına görə onların qanunçuluğu qoruma missiyasından imtina edirəm, daha onların heç bir çağırışına cavab verməyəcəm, xahiş edirəm də ki, bunu polisin çağırışına cavab verməmək kimi qiymələndirməyəsiniz! Son sözüm isə budur: yalnız Sizinlə görüşdən sonra məsləhət bildiyiniz addımı atacam!
 
Xahiş edirəm, məni qəbul edin və oxuyun Rahib polisin yazdıqlarını, dinləyin dediklərini və DOĞRU, QƏNAƏTBƏXŞ qərarı verin!
 
Mən bir daha inanmaq və əmin olmaq istəyirəm: Siz hələ də Prezidentin "jurnalistlərlə humanist davranın” tövsiyə və tələbinə sadiqsiniz.
 
Prezidentin bu tövsiyə və tələbinə Yasamal RPİ 28-ci bölmədəki cavabdehlər əməl etmədi!
Hörmətlə və Sizə inamla:
Aydın CANIYEV
müstəqil jurnalist
 

Xaləddin İsgəndərovdan mediaya qadağa - "Heç kimə açıqlama verilməyəcək"

1516106096_1516099841_1c07b9d808625809d91e37f7b38e1695.jpg

Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti başçı Xaləddin İsgəndərovla bağlı saytlarda yazılan xəbərlərə heç bir münasibət bildirməyəcək.

Araz.az Bakunews.az əsasən xəbər verir ki, bu sözləri axar.az-a Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətindən başçı X.İsgəndərovun Almaniyaya müalicəyə getməsi və səhhəti ilə əlaqədar işə çıxmamasına münasibət bildirərkən deyiblər.

İcradan bildirilib ki, Xaləddin İsgəndərovla bağlı bu günlərdə yayılan heç bir məlumata cavab vermək istəmirlər və mediaya da bu barədə heç bir açıqlama verilməyəəcək.

Qeyd edək ki, "Yeni Müsavat”qəzeti Binəqədi İcra Hakimiyyətinin başçısı Xaləddin İsgəndərovun Almaniyaya müalicəyə getdiyi ilə bağlı məlumat yaymışdı. Məlumatda X.İsgəndərovun illərdir baş ağrılarından əziyyət çəkdiyi və ildə 1 dəfə Almaniyada müalicə olunduğu bildirilmişdi.

Fazil Mustafa tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı qanunun əleyhinə çıxdı

fazil-1.jpg

Son vaxtlar çağırışlar daha da intensivləşir: adamlar yer aldıqları bütün məclislərdən tələb edirlər ki, tarixi şəxsiyyətlərimizə qarşı çıxışları qadağan edən qanun qəbul olunmalıdır.

Araz.az xəbər verir ki, bunu millət vəkili Fazil Mustafa deyib.

“Onlara toxunmaq olmaz, təftiş etmək olmaz, barəsində həqiqətləri söyləmək olmaz və s. Bu təkliflə çıxış edənlərin bir qismi də titulları və diplomları bioqrafiyasına doldurmuş, hansısa orijinal yaradıcı mətnləri olmayan “alimlər”dir” – deyən millət vəkilinin iddiasına görə, gerçək alim “qadağan” sözünü dilinə gətirə bilməz, yazıya daha yetkin və məntiqli yazı ilə, kitaba kitabla cavab verər:

“Adama deyərlər ki, ay odun parçası, sənin hansısa mövzuda kiminsə aydın fikirlərini təkzib etməyə, çözməyə, əks dəlillərlə susdurmağa inttellektin yetərli deyilsə, qanunun, hüququn arxasında niyə gizlənməyə çalışırsan? Bu gün layiq olmadığı halda, akademik, professor, fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini daşıyanlara kim mane olur ki, çıxıb debatlarda bizim millətə sırınmış, tariximizdə faydalı rolu olmamış kimlikləri müdafiə etsin? Bu cəmiyyətdə saxta alimlərin sayı çoxaldıqca, fikir mühitini daraltmaq istəyənlərin də sayı artmağa başlayır”.

Bəs onların tələbləri nədir? Millət vəkili belə cavab verib:

“Onların fikrincə, saxta din anlayışımıza toxunmaq olmaz, saxta tarix konsepsiyamıza toxunmaq olmaz, Stalinin bizim üçün müəyyənləşdirdiyi saxta qəhrəmanlar mövzusuna toxunmaq olmaz, Sasani düşüncəsinin milli libasda təzahürlərinə toxunmaq olmaz! Qəribədir, dualist inanc kodunu daşıyan biz Azərbaycan insanı üçün məsum filosof-şairimiz Hüseyn Cavid də, onu güllələdən Mircəfər Bağırov da eyni statuslu dəyərdir. Formal da olsa, təbliğ etdiyi dinə mənsubluğumuzu ifadə etdiyimiz Məhəmməd də, bu dinə qarşı amansız müqavimət göstərən Babək də eyni statuslu dəyərdir.

Azərbaycanı müstəqil görmək istəyən Məhəmmədəmin bəy də, onu Rusiyanın tərkibində görmək istəyən Nərimanov da eyni statuslu dəyərdir. Türk və İslam Birliyinin atəşli carçısı olan Nadir Şah da, bu birliyin üzərində Sasani düşüncəsini qalib gəlməsini təmin edən Şah İsmayıl da eyni statuslu dəyərdir. Bunların nəticəsi bilirsiniz nədir? Çaşqınlıq, məntiqsizlik, tarixi doğru çözə bilməmək, gələcəyin tələblərini anlamamaq deməkdir. Biz Sasani dövrünün, Səfəvi dövrünün, Çar Rusiyasi dövrünün, Sovet dövründən bizim üçün formalaşdırdıqları qəlibləri indiki müstəqillik dövrümüzdə yenidən çək-çevir etməsək, çözə bilməsək, gələcəyin Qarabağ savaşında, Azərbaycan savaşında yenə də məğlubiyyətlər yaşayacağıq”. 

Millət vəkilinin fikrincə, həmin adamlar özləri siyasətdə demokratiyanın azlığından gileylənirlər, ancaq eyni qaydada başqasının görüşlərini də dinləməkdən imtina edirlər:

“Fikrimi bir olmuş əhvalatın fərqli anlaşıla biləcək məzmunu ilə əsaslandırmaq istəyirəm. Bütün əsrlərdə və qərinələrdə Şeyx Nəsrullahın ölü dirildəcəyinə inanmış insanların qələbəlik olduğu bir məmləkətdə bir çoban çox-çox sevdiyi, özünün və sürüsünün dəfələrlə xilaskarı saydığı qurdlarla savaşda yaralanıb ölən itini bir ağacın altında basdırır. Ara-sıra gəlib sevdiyi itini xatırlaması üçün ətrafdakı ağaclarla qarışdırmasın deyə həmin ağaca qırmızı köynəyinin qolundan bir parça cırıb bağlayır. Kədərli halda bir neçə gün dolaşandan sonra yenə də sürüsünün yönünü bu məkandan salıb itini ziyarət etmək istəyir. Gəlib yetişəndə gözlərinə inana bilmir. Həmi ağacaın altında itini basdırdığı ağacın ətrafında minlərlə insan başına döyür, ağlaşır, itin yerini tanımaq üçün çobanın qoyduğu daşı öpür, dualar edir. Həm də bunların çoxu mahalın mədrəsə təhsilli, diplomlu başbilənləri sayılırlar. Baxır ki, ağacın budaqlarından isə saysız-hesabsız qırmızı parçalar bağlanıb. Çobanın vicdanı sızlayır, yaxınlaşıb bu insanlara deyir ki, burada onun iti basdırılıb, bu, yanlış hərəkətdir, buranı ibadət yerinə çevirmək olmaz, Yaradana bu durum xoş gəlməz. Gözü qızmış qələbəlik çobanın başını yarıb, üst-başını pardaxlayıb oradan qovurlar ki, sən niyə bizin inancımıza sataşırsan, sən niyə bizim qəhrəmanımıza böhtan atırsan. Öz qoyunlarına istədiyini anlada bilən çoban şüurlu sayılan bu insan sürüsünə sadə bir doğrunu illərlə anlada bilmir.

Bu əhvalatın necə bitdiyi barədə bilgim yoxdur. Bəziləri deyir ki, həmin çoban Kefli İsgəndər kimi, içkiyə aludə olub, hər səhər ziyarətçilərin qarşısına çıxıb onları məsxəyərə qoyurmuş. Başqalarının nəql etdiyinə görə, çoban bir saz tapıb, oba-oba gəzərək itinin kəramətindən danışıb dolanışığını təmin edirmiş. Hansı doğru, hansı yanlışdır, bilmirəm. Onu bilirəm ki, modern dövrümüzədək hər kəsin içində bu barədə şübhə qalsa da, kimsə “inanclarımıza və dəyərlərimizə əl uzatmaq olmaz” tabusunu sındırmağa cəsarət etmədiyinə görə bu ibadət forması yaşamaqdadır. İnsanlara anlatmaq olmayıb ki, bu millətin və dövlətin bir daha məğlubiyyətə düçar olmaması üçün heç kimi və heç nəyi müqəddəsləşdirmək, pirə, kəramət axtarılan yerə, ibadət ocağına çevirmək olmaz. Təhlil edin, təftiş edin, lakin təhqir etməyin. Xüsusilə də öz inandığınız ehkamları başqasına zorla, susdurmaqla sırımağa çalışmayın, faydalı bildiyiniz görüşləri ictimailəşdirməkdən çəkinməyin, qəbul etmədiyiniz görüşlərə görə başqasını söyüşlə qarşılamayın, əks dəlillərinizi mədəni üslubda ortaya qoymağa çalışın…”

Elmar Vəliyev Gəncə bazarını mühasirəyə alıb – Sahibkarlar acınacaqlı durumda – FOTO

1516000328_1457841828_1441998553_img-4933.jpg

“Yolları qazırlar, bağlayırlar, avtobus xətlərini kəsib təzə bazara istiqamətləndiriblər. Vəziyyət çox pisdir”
 
Sovetlər dönəmində mərkəzi kolxoz bazarı kimi tanınan “Gəncə bazarı”nda mağaza sahibləri və icarədarları Gəncənin icra başçısı Elmar Vəliyevdən şikayətçidir.
 
Turkustan.info BakuPost-a istinadən xəbər verir ki, bazarda çalışanlar 2 aya yaxındır, icra hakimiyyətinin və polis əməkdaşlarının təzyiqlərindən bezara gəliblər. Belə ki, səlahiyyətli şəxslər bazara gələrək, buranın söküləcəyini, tezliklə dağıdılacağını anons edirlər. Onlar bazar işçilərinə buranı tez bir zamanda tərk etmələrini “məsləhət görür”. Buna səbəb isə icra başçısı Elmar Vəliyevin Gəncədə özünə yeni bazar açmasıdır. Məlumat üçün bildirək ki, bir müddət əvvəl Gəncədə “Grand Qafqaz” ticarət mərkəzi fəaliyyətə başlayıb. Obyekt kifayət qədər böyükdür. Onun fəaliyyətini genişləndirmək üçün isə müxtəlif planlar hazırlanıb.
 
Bu planlardan biri və ən əsası digər bazarların qapadılaraq, bura köçürülməsinə nail olunmaqdır. Gəncə bazarında mağaza sahibi olan şəxslərdən biri (təzyiqlərdən qorxduğu üşün adının çəkilməsini istəmir – red.) saytımıza müraciət edərək bildirib ki, 10 gündür, bazar və ətrafındakı küçələrdə vəziyyət acınacaqlı hala salınıb. Bazara gələn yollar qapadılıb, sökülüb, küçələrdə isə işıq və su kəsilib. “1 ay, ay yarım əvvəl icra hakimiyyətinin işçiləri bazarda dövrə vurmağa, camaatı incitməyə başladı. Başlamışdılar deməyə ki, bazar söküləcək, dağılacaq, burdan çıxmaq lazımdır. Son 10 gündə isə təzyiqlər kəskin xarakter alıb. Hətta şayiə də yaymışdılar ki, bazarı yandıra bilərlər, dağıda bilərlər. Belə edirlər ki, camaat qorxusundan buranı tərk etsin, getsin təzə bazara (“Grand Qafqaz”ticarət mərkəzi nəzərdə tutulur – red.). Gəncə bazarı ətrafında Nizami və Vaqif küçələri var. Şəhərin ən yaxşı ticarət obyektləri buradadır. İndi də başlayıblar həmin obyektlərin icarədarlarını və sahiblərini incitməyə. Yolları qazırlar, bağlayırlar, avtobus xətlərini kəsib təzə bazara istiqamətləndiriblər. Vəziyyət çox pisdir. Bu gün gəlmişəm mağazaya, qonşu mağazanın icarədarları, sahibləri deyir ki, bəlkə çıxaq gedək? Hamının canına qorxu salıblar. Hamını incidirlər. 15 dəqiqə əvvəl elə gəlib küçədəki məhsulları təpikləyib getdilər ki, küçə satışı qadağandır. Neçə gündür Vaqif küçəsinin işıqları yanmır, suyu gəlmir. Bu boyda sahibkarların hamısının işini iflic ediblər. Günə 300-400 manat gəliri olan mağazalar neçə gündür ki, siftə belə edə bilmir. Bu gün Vaqif küçəsində bir sahibkar 25 ildir işlətdiyi, ailəsini oradan gələn gəlirlə saxladığı mağazanı bağladı. Çünki işlədə bilmədi. Su yox, işıq yox, avtobus yox… Təbii ki, bu səbəblərdən müştəri də yox. Bazarda və ətraf küçələrdə vəziyyəti o hala qoyublar ki, nəinki müştəri, heç mağazanın yiyəsi belə orada dayanmaq istəmir”, – deyə şikayətçi bildirib.
 
 
 
Sahibkarın sözlərinə görə, təzə bazara köçənlər var, lakin onlar məcbur olduqları üçün gediblər. Mağaza sahibi onu da əlavə edib ki, “Grand Qafqaz”da icarə haqları 400-3000 manat arasında dəyişir, lakin Gəncə bazarında bu, 2-3 dəfə ucuzdur – yəni 100-1200 manat civarındadır.
 
Məlumata görə, “Grand Qafqaz” açılana kimi Gəncədə 3 bazar fəaliyyət göstərirmiş. Lakin yeni ticarət mərkəzi açıldıqdan sonra bazarlar 2-nin fəaliyyəti dayandırılıb və oradakı sahibkar və icarədarlardan gücləri çatanlar köçürülüb yeni bazara. İndi isə Gəncə kimi böyük şəhərdə “Grand Qafqaz”dan başqa yalnız bir bazar qalıb. O da Gəncə bazarıdır. Rayon rəhbərliyi o bazarın da bağlanmasına nail olmağa çalışır. Yəni, kimsə evinə bazarlıq etmək üçün şəhərin o başından bu başına gəlməlidir… 
 
Məsələ ilə bağlı Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətindən “BakuPost”un sorğusuna cavab verilib. Lakin sorğuda bazarla bağlı suallara deyil, sadəcə yollarla bağlı suala aydınlıq gətirilib. İcra hakimiyyətinin cavabını olduğu kimi təqdim edirik: “Gəncədə su təsərrüfatı və kanalizasiya sisteminin yenidən qurulması davam edir. Layihənin 4-cü mərhələsi 3 il müddətinə həyata keçirilir. Layihə çərçivəsində sovet dönəmindən qalan və istismar müddətini başa vuran müxtəlif diametrli su və kanalizasiya xətləri yenilənir. Artıq aparılan işlər şəhərin müxtəlif küçə və prospektlərində başa çatırılıb. Hazırda şəhərin Nizami prospektində (Gəncə bazarının ətrafı), Vaqif və Əttarlar küçələrində iş sürətlə davam edir. Bildirək ki, Gəncə şəhərində yaranacaq tullantı suları gələcəkdə Samux rayonu ərazisində inşa ediləcək və məhsuldarlığı sutkada 120 min kubmetr olacaq təmizləyici qurğuda zərərsizləşdiriləcək”.
 


20 -dən səhifə 29

Əlaqəli xəbərlər