“Gecə saat 2-də zəng gəldi…” - Ölümqabağı Yaşar Nurinin xanımına SON SÖZÜ — MÜSAHİBƏ

dfbvsefsdfvff Dünən xalq artisti, adını milli kino və teatrımıza əbədi həkk edən əvəzolunmaz aktyor Yaşar Nurinin doğum günüydür. 

"Ölkə.Az" aktyorun ömür-gün yoldaşı Rəhimə Nurinin yenicag.az-a müsahibəsini təqdim edir:

– Yaşar Nuri doğum günlərini təmtəraqla keçirməyi sevirdimi?

– Yox, dostlarını evinə dəvət etməyi, hamını başına yığıb, təmtəraqı doğum günü keçirməyi sevmirdi. Dostları ilə yığışıb haradasa doğum gününü qeyd edərdilər. Evdə süfrə açardım, ailə məclisi edərdik. Heç vaxt müdaxilə etmirdim onun işlərinə. Soruşmurdum hara getdin, hardan gəldin.

– Sevdiyi xüsusi hədiyyələr vardımı?

– Təsbeh, üzük, saat, qədimi əşyaları sevirdi və toplayırdı. Sənət dostu Səyəvuş Aslanın da belə bir xobbisi vardı. Yaşar həmişə onunla zarafatlaşırdı ki, məndə olan üzük, təsbeh səndə yoxdur. Hətta bir dəfə Səyəvuşla üzüyünü dəyişmişdi. Dedim ki, niyə dəyişmisən, səninki onunkundan bahadır. Zarafatla dedi ki,Səyəvuş məni aldıdıb.

– Obrazlarına fərq qoyurdumu? Xüsusilə bəyəndiyi bir obraz vardımı?

– Bütün rollarını sevirdi, birinə də fərq qoymurdu.

– Sizcə özünü aktyor, yoxsa, sadəcə insan kimi daha şanslı sayırdı?

 – Yaşar hər mənada şanslı insan idi. İstər ailə başçısı kimi, istər aktyor, istərsə də insan kimi. Həmişə sevilib. Hətta ən ağır xəstə yatdığı vaxtlarda belə, mən ona kömək olunması üçün heç vaxt qapı döyməmişəm. Heç kimə ağız açmamışam, heç özü də. Amma istər dövlət tərəfindən, istərsə də məmurlar tərəfindən həmişə qayğı ilə əhatə olunub. Özləri deyirdilər ki, nə lazımdır, kömək edək, edirdilər də. Şansı həm də onda idi ki, ata-anası məni onunla evləndirmişdi. Sənət adamının həyat yoldaşı olmaq çox çətindir. Amma mən həmişə bunu nəzərə almışam.

– Yaşar Nurinin elə bir xüsusiyyəti vardımı, hansı ki, buna görə digər mənfi xüsusiyyətlərinin üstündən xətt çəkmisiniz?

– Təbii ki, Yaşarın hər insanda olduğu kimi, mənfi xasiyyətləri də vardı. Amma mən hər zaman ona sənətkar və şəxsiyyət kimi baxmışam. Mənfilərini ona qurban etmişəm. Mənim üçün ailədə kişiyə hörmət çox önəmli olub, bu hörməti qoruyub saxlamışam.

– Heç yuxunuza girirmi?

– Əvvəllər yox, son vaxtlar yuxuma tez-tez gəlir. Dinib-danışmır, siluet kimi keçib-gedir.

– Ömrünün son günlərində sizə etirafları olurdumu?

– Xəstə olan vaxtlarda mənə daha çox bağlanmışdı, mənsiz qala bilmirdi. Elə deyirdi ki, yanımda ol, getmə heç yerə. Nə gizlədim, ömrünün son vaxtlarında bir-birimizə olan sevgi-məhəbbət hisslərimiz daha da artmışdı. Yalnız bircə dəfə dedi ki, mən olmayanda sənin üçün necə olacaq? Onu rahatlamaq üçün yalandan birinin üstünə beşini də qoyub, dedim ki, hər şey yaxşı olacaq, narahat olma. Mənə görə çox nigaran idi.

– Son sözü nə oldu bəs?

– Xəstəxanada dedi ki, yorulmuşam, yatmaq istəyirəm, get evə, sonra gələrsən. Hər zaman olduğu kimi tapşırıqlarımı verib getdim. Ürəyimə dammışdı ki, nəsə olacaq. Evə gəldim, gecə saat 2-də zəng etdilər ki, tez gəlin. Yaşarın ölümünü heç cürə qəbul edə bilmirəm. O, mənim üçün indi də yaşayır. 

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin vəfatından 96 il ötür

haci zeynalBu gün Azərbaycanın görkəmli ictimai xadimi, müsəlman Şərqində ilk qızlar məktəbinin yaradıcısı Hacı Zeynalabdin Tağıyevin vəfatından 96 il ötür.

Hacı Zeynalabdin Tağıyev 1823-cü ildə Bakıda kasıb başmaqçı ailəsində anadan olub. O, kiçik yaşlarında fəhləlik edib, 15 yaşından bənnalığa başlayıb. Bir müddətdən sonra tikinti ustası və təşkilatçısı kimi tanınmağa başlayır. Müəyyən qədər vəsait toplayaraq artıq 20 yaşında ev tikintisi və daşyonma işləri təşkil edir. Özünün sonrakı tikinti işlərinə də şəxsən nəzarət edirdi.

Tikdirdiyi binalarda, məsələn, özünün yaşadığı binada və şəxsən açdırdığı Qızlar gimnaziyasının binasında onun dəsti-xətti hiss edilir.

Sonradan o özünü ticarətdə və yüngül sənayedə də sınayır. Hər ikisində qabiliyyəti ilə uğur qazanır, dükanlara və manufakturaya sahib olur. O, həm də Bakı neftini, Xəzər dənizi və Qafqaz dəmir yolu vasitəsilə ixrac edən ən böyük sahibkarlardan idi. Məqsədyönlü tədbirləri nəticəsində Tağıyev Azərbaycan iqtisadiyyatının müstəmləkə xarakterinə zərbə vuran, onu sındıran ilk milli sənayeçiliərdən idi. Hacı Zeynalabdin Tağıyev Azərbaycanın görkəmli ictimai xadimi olmaqla yanaşı, həm də ölkənin neft sənayesinin banilərindən biridir.

1870-ci ildə Tağıyevin artıq iki qazanxanadan ibarət kerosin zavodu var idi. Kerosin zavodu ilə yanaşı o sonradan “Hacı Zeynalabdin” şirkətini yaradır. Onu Bakıdakı müsəlman, rus, erməni və yəhudi cəmiyyəti xeyriyyələrinin hamısı özlərinə fəxri sədr seçmişdilər. Bu dövrlərdə Bakı əsl neft səltənətinə çevrilmişdi. Bakı ətrafındakı kəndlərdə torpaqlar Rusiyadan və xaricdən gəlmiş sərmayədarlar tərəfindən alınıb, kəndlərdə neft buruqları ucaldılırdı. Bu Hacını da maraqlandırır və tikintini buraxaraq, neft hasilatı ilə məşğul olur.

1872-ci ildə neftli torpaqlar hərraca qoyulduqda Tağıyev də torpaq payı icarəyə götürür. Ümidini heç zaman itirməyən Tağıyev, nəhayət, arzusuna çatır. Götürdüyü torpaqdan neft fəvvarə vurur. “H.Z.Tağıyev” adlandırdığı neft şirkətini qeydiyyata aldıran Zeynalabdin mədənində ustalara yüksək maaş verir, ən yeni avadanlıq quraşdırır. Nəticədə onun gəlirləri sürətlə artmağa başlayır. Bundan sonra o həm də neft zavodları alır. 1896-cı ildə onun neft şirkəti hasilatda ən yüksək göstəriciyə nail olur. 32 milyon pud (512 min ton) neft hasil edir.

Hacı Zeynalabdin Tağıyev 1901-ci ildə 300 min manatlıq vəsait sərf edərək, Bakıda ilk Qızlar məktəbi tikdirir. Bu bütün Zaqafqaziyada yeganə qızlar məktəbi idi. Binanı 1898-ci ildə tikməyə başlayırlar və 1900-cü ildə hazır olur. Qızlar məktəbinin binası Azərbaycan memarlığının milli-romantik üslubunda tikilib. Əsas fasaddakı divar bir cərgə ağ, digər cərgə isə qızılı daşdan hörülüb.

Sovet Rusiyasının 28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycanı işğal etməsi ilə vəziyyət kökündən dəyişir.

İnsanların mülküyyəti əlindən alınır, milli kadrlar və ziyalılar təqib edilməyə başlanır, hər şey Rusiyanın maraqlarına yönəlir. Yerli əhalinin xahişi ilə yeni hakimiyyətin rəhbərlərindən biri olan Nəriman Nərimanovun göstərişi ilə Tağıyevə mülk seçmək imkanı verilir. O əlindən alınmış keçmiş mülkiyyətlərindən ancaq Mərdəkandakı bağ evini seçir.

1924-cü il sentyabr ayının 1-də vəfat edən Tağıyev öz vəsiyyətinə uyğun olaraq Mərdəkan qəsəbəsində torpağa tapşırılıb.

Hacı Zeynalabdin Tağıyev Azərbaycan xalqının tarixinə milli kadrların hazırlanmasına böyük təsiri olan bir xeyriyyəçi və milyonçu kimi daxil olub. Tağıyev ölkəmizdə incəsənət, jurnalistika və təhsilin qurulmasına və inkişaf etdirilməsinə yardım göstərirdi. 

Neft işi ilə məşğul olduqdan sonra ölkəsinin ən varlı insanlarından birinə çevrildi. Çox sayda imkansız uşağın təhsil haqqını verib, onları oxutdu. Məktəblərə yardım etdi. Bakıda ilk sənət məktəbini açdı. Qubadan Bakıya su kəməri çəkdirdi. Mərdəkanda elektriklə işləyən dəyirman tikdirdi. Bu, Hacı Zeynalabdin Tağıyevin millətimiz üçün gördüyü işlərin yalnız bir qismidir. Onun Azərbaycan xalqı qarşısında ən böyük xidmətlərindən biri qızları təhsilə cəlb etməsidir. 

Dünyanın sonu... (mu?!.) - Deputatdan MARAQLI YAZI

modern.az 1588362657.106665 botpwyiupo 34İmamverdi İSMAYILOV,
Milli Məclisin deputatı, yazıçı-publisist

Gözlənilməz vəziyyətdən özünü itirmiş insanlar uşaqlıq çağlarındakı ilk günahlarımızı - tapdağımız altında qalıb başılovlu ora-bura vurnuxmağa başlayan qarışqaları yadıma salır...

Yerə-görə sığmayan iddialarımıza, hikkəmizə, dünyanı soyulmuş isti yumurta kimi bircə uduma yeyib-bitirmək iştahımıza rəğmən, əslində, kainatda nə qədər xırda olduğumuzu bir daha fərq edirəm.

 

İstəyirəm, bütün bəşəriyyətə üz tutub deyəm ki, ey bəni adəm, can-cüssəmiz aşağı-yuxarı elə bundan ibarət deyilmi?!.

Nə olsun yeganə şüurlu varlığıq?!.

Nə olsun, Yaradan bizi Yer üzünün əşrəfi kimi xəlq edib?!.

Həyatın bütün suallarına cavab vermək zəkasında sanırıq özümüzü...

Amma görürsünüz yenə də elə bəlalar var ki, dünyamızı bircə anın içində məhvərindən çıxarar, həyatımızın nizamını, düzənini pozar, əcdadlarımızdan üzübəri yol verdiyimiz yanlışların bədəlini bircə-bircə çırpar üzümüzə, naçar qalarıq.

O zaman nədir bu etdiklərin?!.

Nədir bu dünyanı çəpər-çəpər bölməyin?!.

Müxtəlif miflər uydurub özünü başqalarından ayırmağın, bir-birinə qənim kəsilməyin, qan tökməkdən, dağıdıb-tökməkdən yorulmazlığın?!.

Eheyy!!!

Eşidən var...(mı?!)

Qanı qaralmış, ovqatı təlx olmuş dünyanın sarfa alça kimi turş sifətinə baxıram, canının necə sıxıldığını duyuram... Qəfil hiss edirəm ki, dünyanın bu halı mənə sanki haradansa tanışdır, elə bil kimsə bu cümlələri qulağıma pıçıldayır... Pıçıltı getdikcə güclənir, divarlardan kənara adlayıb, dünyadakı bütün dağlara, daşlara, koğuş dərələrə dəyib əks-səda ilə yenidən özümə qayıdır.

İnsan övladının əməl dəftərində saysız-hesabsız müharibələrin, hələ tarixin daha qədim qatlarına enməsək, tək elə ötən əsr ərzində törədilmiş iki cahan savaşının, indi zamanın bəri üzündən baxanda adama mənasızdan da mənasız görünən ideologiyalara, məqsədlərə görə milyonlarla insanın ömrünün kəsilməsinin, tifaqının dağılmasının günahları var.

İnsan Yer üzündə binə olandan bəri əli nə qədər həmcinsinin, başqa canlıların qanına batıb, nə qədər cinayətlər törədib, nə qədər mənəviyyatsızlıqlara qol qoyub, təbiətə, ətraf aləmə nə qədər sitəmlər edib, başqaları hələ bir kənara dursun, özünə, öz sağlığına necə qənim kəsilib, - zamanın yaddaşı bu qədər günahı xatırlamaq gücündə belə deyil.

Amma yenə də bir yerdə dururuqmu?!.

Öz-özümüzə, "Daha bəsdir! Yetər!” deyirikmi?!.

Adəm övladı, Qabilin öz qardaşı Habili qətlə yetirdiyi yüz min illər əvvəl də öz yanlışlarından zərrə qədər dərs götürmədi, bu gün də belə bir niyyətdə görünmür və etdiyi günahların bədəlini zaman-zaman ödəyir, sabah da yanlışlarını təkrarlayacaqmı, yoxsa haqq yolunu tapacaqmı, bilən bilməz...

Hərdən düşünürəm ki, koronavirus kimi qlobal bəlalar bəlkə elə etdiklərimizin cəzasıdır?!.

Tanrının səmavi kitablarla göndərdiyi ismarıcları qulaqardına vurmağımızın, müəyyən etdiyi Haqq yolundan sapmağımızın əvəzidir?!.

Yaradanın hökmü, hikməti bəndəsinə göndərdiyi son kitabında - "Qurani-Kərim”də belə təcəlla edir: "And olsun ki, sizi bir az qorxu, bir az aclıqla, mal-dövlətdən, canlardan və məhsullardan azaltmaqla imtahan edəcəyik”...

Bəndələrini yanlışlardan çəkindirməkdən ötrü Tanrı ismarıclarını onlara daha bəs necə çatdırsın?!.

Son bir neçə onillikdə Yer üzündəki canlıların 30 faizi məhv olub. İçməli su ehtiyatlarının həcmi 26 faiz azalıb. Meşə sahələri kiçilib, atmosferdə zəhərli qazlarınhəcmi 62 faiz artıb.

"Bu problemlər tezliklə bütün insanlar üçün böyük əzablara səbəb ola bilər” deyən alimlərin gözlədikləri, deyəsən, artıq başımıza gəlir... Daha çox qazanmaq, sərvət əldə etmək ehtirası ilə torpağın bəkarətinə əl uzatmağımızın, çörəyin bərəkətinə ağu qatmağımızın, mer-meyvəni, bitkiləri əlimizə keçən min bir kimyəvi maddə ilə zəhərlədikcə zəhərləyib, üstəlik təbiətdə hərəsinin öz yeri olan günahsız canlıları da məhv etməyimizin qarşılığı bu cür pandemiyalar şəklində dönür həyatımıza.

Di gəl ki, bir də görürsən, Bakıda hansısa tikinti şirkəti bir az pul qazanmaqdan ötrü səkidəki xeyli ağacın dibini betonlayıb, onları bu yolla qurudub sonra kəsmək üçün Allahın dilsiz-ağızsız ağaclarına qarşı namərdliyə əl atıb.

Yaxud, bu çətin günlərdə insanlar sıxıntı çəkməsinlər deyə, dövlətimizin, Prezidentimizin ayırdığı sosial yardımları yerlərdə mənimsəyən məmurların yaramazlığı, Heydər Əliyev Fondunun aztəminatlı ailələrə göndərdiyi ərzaq sovqatlarını xəlvətə salıb sonra satmaq üçün qohum-əqrəba evlərində gizlədən səlahiyyət yiyələrinin mənəviyyatsızlığı...

Hələ dünyada insanlığın rəzaləti olan elə bədnamlıqlar yaşanır ki, bəşər övladı öz miskin əməlləri, sərvət ehtirasları ilə o qədər çirkinlikləri özünə yaraşdırır ki...

Hansından yazasan, hansına diqqət yönəldəsən?!.

Birdirmi, beşdirmi, belə əməlləri rəva bilənlər, ətrafda gözə dəyən, ayaqda duran nə varsa hamısını pul gözündə görənlər, pul rəngində, pul biçimində qavrayanlar...

Dünya qopur... (?!)

Dolur və boşalır dünya...

Bir başında tufan, zəlzələ, o biri başında külək, qasırğa, sunami... Birində aclıq birində toxluq... Ya insanın əhdini kəsən boğucu, zəhərli hava, qışda yay, yazda ölüm gətirən fırtına...

Tümurcuqları afat vurur, çiçəklər doğulmadan ölür...

BÖYÜK TANRI insaları və insanlığı bəs necə cəzalandırsın?!

Yuxular görən insanı, tək və cüt səbirlər gətirən insanı, dualar qılıb münəccimlik edən bəşər övladını daha hansı mesajlarla anlada bilsin?!.

Son bir neçə il ərzində dünyadakı banklar dayanmadan elə hey pul buraxır, hər kəs ara-sıra yaranan iqtisadi böhranların artıma mane olacağından qorxur və pulkəsən maşınlar dayanmadan işləyir, trilyonlarla əsginaslar - dollar, avro, yuan çap edilir, iqtisadi sistem ucuz kreditlərlə doldurulur.

Köpük şişdikcə şişir...

Arxasında da heç bir güc, real iqtisadiyyat, ciddi resurslar yox...

Əgər laboratoriyalar onlara bəslənilən ümidi köpük partlayana qədər doğrultmasalar, bəşəriyyəti çox çətin dövrlər gözləyir.

Təməlində gələcəyə ümiddən başqa heç nə durmayan, "bəlkə yaxşı oldu” düşüncəsi ilə üfürülən bu sabun köpüyü partlayanda insanların gündəlik həyatının necə olacağını isə adam təsəvvür etməyə belə qorxur.

Bu, təhlükənin ayaq səsləridir bəlkə?!

İnsanlıq pulu-paranı, maddi sərvətləri bu qədər böyük dəyərə çevirməməli idi...

Özünü iqtisadiyyatın durmadan böyüməsindən bu qədər asılı hala salmamalı idi.

Azad bazar iqtisadiyyatı adlandırdığımız - əslində isə sərt üzü bizə, uşaqlığı sovet məktəblərində keçmiş orta və yaşlı nəslin nümayəndələrinə dərsliklərimizdən yaxşı tanış olan kapitalizmin bu qədər tənəzzül həddinə gəlməsinin qarşısını, bəlkə necəsə almaq olardı.

Bütün vəziyyətlərdə, bütün şəraitlərdə özünün mənəvi aləmini qorumaq, başqalarına sevgisini, şəfqətini mühafizə etmək, mənəviyyatını uca tutmaq, mənəvi dəyərlərə sitayiş etmək, ideyalara can atmaq insanın əbədi ali missiyasıdır axı...

Bizsə, maddi sərvətləri həyatımızın əsas məqsədinə çevirdik, minillərdən bəri yol gələn dəyərlərə asi çıxdıq, vicdanımızın səsini içimizdə söndürdük sanki, bununla mənəvi dünyamıza açılan qapı da kilidləndi...

İnsanlığın dahiyanə kəşfləri Nobel alsa da, mahiyyət etibarilə insanlığın sonunamı xidmət etdi?!

Sərhəd tanımayan ölümləri kim yaratdı?!

"Atom bombasının atası” adlandırılan Robert Oppenheymer boğaz xərçəngindən ölərkən deyib:

"Mən ölümə çevrilmişəm... Mən dünyanın dağıdıcısıyam!..”

Gözümüzü qamaşdıran texnoloji möcüzələr yolumuzu yanıltdı.

Texnologiyalar bizə həyatımızı asanlaşdırmağa, oxumaq, öyrənmək, fərdi inkişaf, keyfiyyətli düşüncə mühiti üçün ömürdən daha çox zaman ayırmağa, dünyanı mobilləşdirib məsafələri aradan götürməyə, bizi bir-birimizə daha da yaxın etməyə, doğmalaşdırmağa lazım idi.

Amma nə baş verdi?!

Texnologiyaların ortaya qoyduğu elektron məktublar, SMS-lər, sosial şəbəkələrdən göndərilən ismarıclar yeniyetməlik, gənclik dövrümüzün hər sətrində insan qəlbinin döyüntüsü eşidilən, insan ruhunun həniri duyulan ƏTİRLİ SEVGİ MƏKTUBLARINI əlimizdən aldı.

Tək bumu?!.

Ucsuz-bucaqsız, bomboz dünyanın ortasında sanki təkbaşına qaldıq.

Paramparça, hissiz, duyğusuz, xəyalsız...

İndi mobil telefonun bircə düyməsini sıxmağın yetər ki, dünyanın harasında olmasından asılı olmayaraq, istədiyin adamın səsini eşidəsən, üzünü görəsən, kəsintisiz, xışıltısız, sanki yanındaymış kimi apaydın...

Amma, məni qınamayın, mobil telefonların, doğru-dürüst əlaqə vasitələrinin olmadığı o uzaq illərin adamları bir-birini indikindən daha çox itirib axtarırdılar, bir-birinə indikindən daha çox doğmalıq göstərirdilər, ünsiyyəti, yaxınlığı indikindən daha çox qoruyurdular.

Onda hələ texnologiyalar həyatımızda sevginin yerini daraltmamışdı, ömrümüzdə daha çox sevgiyə yer vardı...

Cihazlar artdıqca, Sevgi həyatımızın bir küncünə sığındı, fiziki mənada məsafələr qısaldıqca, insanlar bir-birindən uzaq düşdü, yollar abadlaşdıqca, hamarlandıqca insanlar arasındakı mənəvi uçurumlar böyüdü elə bil...

Hərənin əlində bir "ağıllı” telefon, planşet, insanlar bir-birinin gözlərindən çox, monitora baxırlar, bir damın altında bir-birinə yadlaşıb gedirlər.

Gözlər qəlblərə körpü salmır, ürəkdən-ürəyə yollar görünmür, virtual kommunikasiyalar adamları bir-birindən iraq salır, ünsiyyət imitasiyası münasibətləri soyuqlaşdırır, müasir insan üçün ciddi sosial-psixoloji problemlər yaradır. İnsan özü də hiss edilmədən robotlaşır, hisslərini, duyğularını əldən verir, texnologiyaların bir parçasına çevrilir.

Artıq insan texnologiyaları deyil, texnologiyalar insanları idarə etməyə başlayır...

Bəşəriyyət üçün Allahlıq iddiasına düşür...

Dinlərin, inancların yerini tutmağı hədəfləyir...

İnsan öz fərdi məlumatlarını, şəxsi sirlərini könüllü şəkildə hansısa görünməz mərkəzlərə təslim edir, fərqinə varmadan onların köləsinə çevrilir, bu mərkəzlərin müxtəlif texnoloji həllər vasitəsilə onun həyatını, taleyini, seçimlərini idarə etməsinə şərait yaradır.

Hansısa saytda bir material oxumağa peşmansan, dərhal onun böyründə həmin materialla yaxından-uzaqdan necəsə əlaqəsi olan məhsulun, xidmətin reklamı çıxır.

Deməli, özümüz də hiss etmədən, ciddi şəkildə izlənirik, təhdid olunuruq.

Bütün həyatımız Yerin, göyün sahibi Allahla yanaşı, hansısa texnologiyalar tanrısının da rəqəmsal nəzarəti altındadır.

Hərdən indiki gənclərə baxıram, onların sevgisini, ilk eşq etiraflarını, duyğularını bir-birinə necə çatdırdıqlarını, sevgi hekayələrini, həyəcanlarını təsəvvür etmək istəyirəm...

Elə bilirəm ki, daha heç o sevgilər də qalmayıb, o hisslər, etiraflar, əhd-peymanlar, paylaşılan dəyərlər illər əvvəlki qədər saf, səmimi, munis deyil.

Həyatımız kimi gənclərin sevgiləri də texnolojiləşib, süniləşib, həyatın ilk sınaqlarındaca çilik-çilik olub sıradan çıxır, yerini başqa istəklər, iddialar, dəyərlər tutur, sevgi zənn edilən hisslər bir anda nifrətə, qarşılıqlı ittihamlara çevrilir.

O çağların saf sevgiləri, gənclərin ən çətin məqamlarda da öz əhdlərinə, bir-birinə sadiqliyi qalsaydı, qurulmuş gənc ailələr ilk mübahisədəncə məhkəmələrin yolunu tutmazdılar, boşanmaların statistikası ildən-ilə bu qədər artıb təhlükəli hala gəlməzdi, ailə institutu əcdadların əmanəti olan möhkəm təməlli alınmaz qalalardan, kiçilib kövrəkləşib səhrada evcik kimi düzəldilmiş qum təpəciklərinə çevrilməzdi.

Hələ, indi beşiklərdə qığıldayan, oyuncaqları ağıllı telefonlar, planşetlər olan, həyət-bacaya, həmyaşıdları ilə oynamağa çıxmayıb əlindəki telefona qapılıb qalan, baxdıqları cizgi filmlərinin, videoların aşıladığı ideyanı, verdiyi tərbiyəni tam nəzarətdə saxlamaq imkanında olmadığımız, ədəbiyyatdan, dilin zənginliyindən uzaq düşən körpələrimizin, nəvə-nəticələrimizin dünyası necə olacaq - Allah bilir...

Son illərdə bütün dünyada hansısa ciddi bir ədəbiyyat hadisəsinin baş verməsi, adamı silkələyən bir mahnı parçasının, filmin, teatr tamaşasının yaranması yadınıza gəlirmi?!.

Daha ədəbiyyat, mədəniyyət insanları tərbiyə edə bilmir, tiplər, xarakterlər yaradıb onların nümunəsində insanları tərbiyələndirmək gücünü itirib. Toplumun səviyyəsini mənəvi ideallara doğru yüksəltməli olan yaradıcılıq dəyərlərinin özü bazar səviyyəsinə enib, piştaxta arxasında durmuş satıcı kimi matahını müştəriyə tərifləyir. Öz vəzifəsini, ali missiyasını kənara qoyub müştərinin istədiklərindən yazır, həyatın bədii obrazlarla dərkindən daha artıq necə çox satılmaq qayğısındadır. Baxırsan, böyük təmtəraqla təqdim edilən, ətrafında hay-küy yaradılan bir əsərdir, filmdir, amma alıb oxuyanda, baxanda görürsən ki, içi bomboşdur.

Böyük sənətin də pulun, bazarın əsarətinə düşməsinin acı mənzərəsi...

Cəmiyyətin aynası missiyasını yerinə yetirməli olan mətbuat da eləcə...

Saxta xəbərlər bütün dünyada aləmi başına götürüb, oxucu, tamaşaçı, dinləyici nəyin doğru, nəyin yanlış olduğunu müəyyən etməkdə böyük çətinlik çəkir, media yüz illər ərzində cilalanmış, konkret qaydaları, normaları, sosial məsuliyyət meyarları müəyyənləşmiş fəaliyyət prinsiplərini kənara qoyub bazarın tələblərinə uyğun davranır, sosial şəbəkələrdəki çox keyfiyyətsiz auditoriyanın rəğbətini qazanmağa can atır, özünü də, sözünü də urvatdan salır.

Bu auditoriyanın guya ən çox izlədiyi bloqçuların, yazarların səhifələrinə baxırsan, kütlələrə çatdırmaq istədiklərinə nəzər yetirirsən, cəmiyyət üçün qara qəpiklik dəyəri olmayan mənasız atmacalar, çayxana lağ-lağıları, şit-şit irişmələr, özünü izləyicilərə sevdirmək üçün ucuz üsullar...

Hara nəzər yetirirsən, ucuz reklam, zahiri bərbəzək, istehlakçının başını tovlayıb alış-verişə sövq etmək, pulunu əlindən almaq üçün düşünülmüş hiyləgər marketinq fəndləri...

İnsan bəlkə heç özü də fərqinə varmadan çox bahalı bir dünya yaradıb və özünü bu dünyaya məhkum, əsir edib.

İnsan belə bir reallıqda puldan, maddi gəlirlərdən başqa daha heç nə düşünə bilmir, daha çox istehlak etməkdən ötrü özünü daha çox oda-közə vurur, doğmalarını, yaxınlarını unudur, hissləri korşalır, mənəvi dünyasını qorumağa zamanı, enerjisi qalmır...

Pul insan üçün daha vasitəyə deyil, ali məqsədə çevrilir...

Daha mənəvi idealları və bu ideallar, bəşəri dəyərlər, Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanları az yada salan var.

Hamı uğur hekayələri oxuyub birdən-birə, qəfildən uğur qazanmağa, pullanmağa çalışır. Bu baş verməyəndə isə yaşadığı cəmiyyətə də, dünyaya da, özünə də asi çıxır.

İnsanlar narahatdırlar, gərgindirlər, stres içindədirlər, ürəkdən gülə bilmirlər, ilk baxışdan həyatda sanki hər şey qaydasında görünür, bolluqdur, nə istəyirsən var, amma yenə də elə bil insanın həyatında nəsə çatmır...

O çatışmayan hissin adı Xoşbəxtlikdir!..(mi?!.)

İnsanlar bu qədər gərginliyin, stresin, narahatlığın içində xoşbəxt ola bilmirlər, bu hissi doya-doya yaşamağa əlləri yetmir.

Kimsə fərqinə belə varmaq istəmir ki, axı həyatımızda hər il yeni bir nəsli çıxan və adamları hər il ehtiyac belə olmadan onların yenisini almağa sövq edən bahalı mobil telefonlardan, məişət cihazlarından, son model avtomobillərdən, dəbdəbəli villalardan da daha dəyərli şeylər var.

Yaz vaxtı yenicə çalınmış otun qoxusunu içinə çəkmək, təbiətin ətrini, səsini duymaq, sakit bir gecədə aydın səmaya baxıb göydəki ulduzları saymaq, yağışın səsini, küləyin vıyıltısını hiss etmək, doğmalarla, qəlbə yaxın kəslərlə kasıbyana bir məclis qurub şirin söhbətin, olub-keçənlərin, xoş xatirələrin ümmanlarına dalmaq, həzin bir musiqi dinləmək, hansısa teatr tamaşasına baxıb oradan evinə, işinə köks dolusu təəssüratla qayıtmaq bunların mininə dəyər.

Dəyərdi...

Getdikcə daha dəbdəbəli, məsrəfli hala gələn həyatda, var-dövlətdə, təmtəraqda, bərbəzəkdə tapa bilmədiyimiz xoşbəxtlik, əslində, bu qədər yaxınımızdadır...

Yaxınımızda idi...

Sadəcə olaraq, onu göz önünə qoymaq, duya bilmək, həyatın başqa azğın ehtiraslarından yüksəkdə tutmaq lazımdır.

Lazım idi...

Epidemiyaların bəşəriyyətə anlatmaq istədiyi bir həqiqət də, bəlkə elə bu idi?!.

Əslində, bəlkəsiz də elə bu idi?!.

Bu pandemiya konkret bir fərdə, xalqa, dövlətə qarşı yönəlməyib, bu bəla sərhəd tanımır...

Yoluxucu xəstəliklər kimi ali mənəvi dəyərləri də sərhədsiz etmək olar, insanları sülhə, sevgiyə, mərhəmətə, xeyirxahlığa da yaxşı mənada yoluxdurmaq mümkündür.

Mümkün idi...

Pandemiyaya qarşı indi bütün dünya mübarizə aparır, hamı diqqətini bu məsələyə yönəldib. Fikir verirsinizmi, daha yaxın-uzaq ölkələrdə hərbi əməliyyatlar keçirilmir, müharibələr dayanıb, insanlar silahı yerə qoyub, bir-birini qırmır, bir-birini hədələmir, bir-birinə hücum etmir, bir-birinin komasını başına uçurmur, bütün bəşəriyyət bu bəlaya qarşı gücünü birləşdirib, bu sınaqdan elliklə çıxmağa çalışır.

Təbiət də bir qədər nəfəs almağa başlayıb sanki, elmi mərkəzlər son bir-iki ayda ətraf aləmdə nəzərəçarpacaq müsbət ekoloji dəyişikliklərin baş verdiyini bildirirlər, heç elmi mərkəzlərsiz də bunu adamın ciyərlərinə dolan saf havadan, aydın səmadan, ağacların təmiz yarpaqlarından, quşların şaqraq səsindən duymaq elə də çətin deyil.

Deməli, dünyadakı bütün canlıların, ən çox da insanın özünü xoşbəxt sayacağı bir dünya yaratmaq öz əlimizdədir.

Yetər ki, bunu istəyək, can ataq, ali dəyərlər işığında gücümüzü birləşdirək!..

"Biz birlikdə güclüyük!..”

Çox uğurlu ifadədir!..

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin koronavirus pandemiyasına qarşı gərgin mübarizə dövründə irəli sürdüyü bu çağırış, əslində, pandemiyadan sonra bütün dünya üçün aktual olacaq.

Bu çağırış insanların sülh, xoşbəxtlik və hüzur içində yaşaya biləcəkləri daha gözəl bir dünyanın qurulmasını arzulayan hər bir insanın ali missiyasına çevriləcək, bəşəriyyəti mənəvi dəyərlər ətrafında bir araya gəlməyə səsləyəcək.

Əslində, bu, Azərbaycanın belə bir məzmunda bütün dünyaya xitabən gündəmə gətirdiyi ilk çağırış deyil.

Multikultural dəyərlərin, fərqli mədəniyyətlərə hörmət ruhunun, tolerantlığın Yer üzündə yayılmasına, hər kəs üçün ali həyat prinsipinə çevrilməsinə, insanların sülh, inkişaf naminə birləşməsinə yönələn qlobal təşəbbüsləri ilə, hər il ölkəmizdə keçirilən beynəlxalq humanitar forumlarla Azərbaycan illərdir ki, buna çalışır, planetimizdə eyni sağlam ideyaları paylaşan hər kəsi bu niyyət ətrafında bir araya gətirməyə can atır.

Həyat göstərdi ki, bəşəriyyətin sağlam bir gələcək naminə öz gücünü birləşdirməkdən başqa seçimi yoxdur.

Azərbaycan hər zaman olduğu kimi, bu məsələdə də nümunə yaratdı.

Dövlət rəhbərimizin qƏtiyyƏti, həyata keçirdiyi çevik və qabaqlayıcı tədbirlər, insanlara diqqət və qayğısı sayəsində ölkəmiz pandemiyada ən az itkilərlə üzləşən ölkələrdən oldu və arzu edək ki, bəlanın kökü tam kəsilənə qədər də belə olsun.

Cənab İlham Əliyev təkcə vətəndaşlarımızın həyat və sağlamlığını qorumur, dövlətin dəstək tədbirləri ilə insanlarımızın iş-gücünü, güzəranını, ruzisini, təknəsinin çörəyini də qoruyur, belə məqamlarda güclü bir dövlətə sahibliyin nə qədər böyük lütf olduğunu, cəmiyyətdə əldə edilmiş milli vəhdətin, Azərbaycan xalqı olaraq, birlikdə gücümüzün nə qədər böyük nəticələr yaratdığını hər birimizə anladır.

Bu - vətəndaş tərbiyəsidir, sosial məsuliyyətdir...

Cəmiyyət olaraq, gəlib yetişdiyimiz inkişaf ucalığıdır, intibah zirvəsidir...

Karantin dövründə Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın xalqımıza bir neçə müraciəti oldu. Bunlar, əslində təkcə Azərbaycan xalqına deyil, ümumən bütün dünyaya xitabdır:

"Biz biri-birimizdən fərqliyik, amma evimiz birdir. Özgə dərd olmur. Ağrı və iztirablar sərhəd tanımır.

Virusa qarşı immunitet vaksin tapıldıqdan sonra yaranacaq. Biganəliyə qarşı immuniteti isə hər kəs özündə formalaşdırmalıdır...”

Bundan sonra dünyada biganəliyə, özgə dərdlərə yer yoxdur!..

Yer üzünün indiki haləti papağımızı qarşımıza qoyub yaxşı-yaxşı düşünmək üçün bir fürsətdir bəlkə?..

Yenə bu bəlkələr...

Yenə bu suallar...

Dünyanı bu hala biz gətirmişik, dünyanın yönünü, yörəsini də hamılıqla, birliyimizin gücü ilə dəyişməliyik!

Yolların, küçələrin infeksiyasını yumaqla iş bitməyəcək, içimizi, düşüncələrimizi, duyğularımızı da yuyub təmizləməliyik...

Özümüzü də, düşüncələrimizi də durulamağı bacarmalıyıq.

Ya bunu bacaracağıq, ya da dünyanın sonu ilə barışmalı olacağıq...

Yoxsa, bizi silib-süpürüb aparacaq bu qoca və qədim dünya...

Bax onda... Onda həyatımızı yenidən yaşamalı olacağıq...

"Onda bir dan yeri üzü qibləyə sarı uzun-uzadı bir yağış başlayacaq...

Bu yerlərin loğmanı dünya boyu baxıb, sinə dolusu nəfəs alacaq...

Göy üzünün nur yağışı yağıb-yağıb dünyanı təzədən durulayacaq...

Təzədən yuyulmağına, yuyulub durulmağına ehtiyacı var dünyanın...”

30 il bundan öncə "Əzrayıl” povestimi yazanda, bax belə, belə düşünürdüm...

İndi necə, siz necə düşünürsünüz?

Dünyanın sonunu dünyanın yeni bir başlanğıcına çevirmək zamanı deyilmi?!.

Yenə "Qurani-Kərim”ə üz tuturam: "Onlar ozlərində olanı dəyişməyincə, onlara yardım etmərəm!..”

Eheyyy!!!

Eşidirsinizmi?!.

Kim var, kim var orda?!.

‘’Doğum günü qeyd etmək mənə sərf etməz’’ — 63 yaşlı Alim Qasımov

alim
 
Bu gün Xalq artisti Alim Qasımovun 63 yaşı tamam olur.

Sənətkar ‘’Ölkə.Az’’-a açıqlamasında doğum günlərini təmtəraqlı qeyd etmədiyini deyib.
‘’63 yaşım tamam olur. Mən artıq qoca kişiyəm. Daha təmtəraqlı ad günü qeyd etmək mənə sərf etməz. Bu gün məni ilk təbrik edənlər də öz ailə üzvlərim oldu. Elə bu günü ailə üzvlərim arasında sadə şəkildə də, qeyd edəcəm’’ -deyə, Xalq artisti qeyd edib.

Qeyd edək ki, Alim Qasımov 14 avqust 1957-ci ildə Şamaxı rayonunda anadan olub.

Ölkə.Az

“Tanrının mənə bəxş etdiyi ürəyi təmiz saxlamışam” – Müsahibə

2244543Şair Musa Ələkbərlinin “Yeni Sabah”a müsahibəsi:

- Ömrünün 70-ci baharına qədəm basan ağsaqqal şairimiz kimləri görüb, kimləri tanıyıb? Bir az xatirələrinizi dilləndirək.

- Deyin kimləri görmədiniz, kimləri tanımadınız. Onu deyim ki, tələbəlik illərimdən dövri mətbuata ayaq açmağım, şeirlərimin mütəmadi şəkildə çap olunub yayılması məni ədəbi aləmə daha tez isinişdirdi. Demək olar ki, bu cəhətdən çox şanslı oldum.

Hələ birinci kursda oxuyarkən əmim oğlu professor Rafiq Ələkbərov məni şair İlyas Tapdıqla tanış elədi. İlyas Tapdıq Müzəffər Şükürlə, Müzəffər Şükür Məmməd İsmayılla aramızda bir ünsiyyət körpüsü yaratdı. Mən yazdığım şeirləri hərdən bu şairlərə oxuyar, mətbuata verməmiş onların fikrini öyrənərdim. Açığını deyim ki, bəzən onların ciddi tənqidlərinə tuş gəlirdim, amma şeirdə yeni söz demək, obraz aramaq həvəsim çox güclü idi. Müasir poeziyamızın ən yaxşı örnəklərini gözümə təpirdim. Çox keçmədi ki, dostum Müzəffər Şükür məni o zamanlar “Azərnəşr”də şöbə müdiri işləyən Məmməd İbrahimlə, yəni Məmməd Arazla tanış elədi. Məmməd Araz o zaman hələ Məmməd İbrahim imzası ilə çıxış edirdi. Şeirlərinin çoxunu əzbər bildiyim, vurğunu olduğum şairlə tanışlığım, sonradan doğmalığım mənim ədəbi taleyimdə xüsusi rol oynadı. Mən əmi dediyim Məmməd Araza şeirlərimi oxuyub ondan ara-sıra xoş sözlər eşidəndə sanki quş olub qanadlanırdım. 

Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin axşam şöbəsinin II kursunda oxuyanda sizin atanızla, sonralar mənim ən yaxın dostuma, demək olar ki, ürək, könül sirdaşıma çevrilən Ağa müəllimlə - Ağa Laçınlı ilə tanış oldum. Ağa müəllim onda bizim dekanlığa işə düzəlmişdi, çox zamanlar dekanı əvəz edirdi. Bəxtim gətirmişdi, hər həftənin beş günü Ağa müəllimlə axşamlar dərsə gələndə görüşürdüm, təzə yazdığım şeirləri oxuyur, onun da fikrini öyrənirdim. Sonralar Ağa müəllimin vasitəsi ilə görkəmli şairlərimiz Hüseyn Kürdoğlu və Ənvər Rza ilə də dostlaşdım. Elə həmin il də II kursda oxuyarkən Hüseyn Hüseynzadə mənə o zamanlar gənc şairlər üçün çox dəbdə olan “Uğurlu yol” yazdı və bu uğurlu yol “Bakı” axşam qəzetində çap olundu. Mən onu da deyim ki, universitetə qəbul olunduğum gündən ayrı-ayrı kitabxanalarda fəaliyyət göstərən ədəbi dərnəklərə ayaq açdım. O zamankı Sabir adına kitabxanada əvvəlcə Tofiq Bayramın, sonra Ağacavad Əlizadənin dərnəyində mütəmadi iştirak elədim. Lenin adına kitabxanada şair Söhrab Tahirin dərnəyində göründüm. Universitetin özündə isə Mir Cəlal müəllimin dərnəyinin iştirakçısı oldum. Onu da deyim ki çox sonralar mən Sabir adına kitabxanada dərnək rəhbəri oldum. “Pərvanə” ədəbi birliyini yaratdım.

Mir Cəlal müəllim məni dərnəkdən tanıdığı üçün həmişə mənə “yazar” deyə müraciət edir, Yazıçılar Birliyində nə var, nə yox deyə həmişə soruşurdu. O zamanlar Yazıçılar İttifaqı adlanan idarəyə Mir Cəlal müəllim Yazıçılar Birliyi deyirdi. Niyə belə dediyini soruşanda gülümsəyib cavab verirdi ki, ordakıların hamısı yazıçı ha deyil. 

Universiteti bitirib doğma rayonumuza – Gədəbəyə təyinat aldım. Lakin orda müəllim sıxlığı olduğundan, həm də rüşvət verə bilmədiyim üçün mənə dərs-iş vermədilər. Həmin il sentyabrın 30-dək rayon mərkəzinə, maarif müdiri Cəlal müəllimin kabinetinə ayaq döydüm. Oktyabr ayında Bakıya qayıtdım. Rəhmətlik maarif naziri Mehdi Mehdizadənin qəbulunda oldum. O məni dinlədi və dedi, ay oğul, indi səni hansı rayona göndərsəm kimlərinsə yerini dar eləyəcəksən. Əgər bacarırsansa özünə iş tap, sənə azad təyinat yazaq. Belə də oldu, xeyirxah müəllimlərim Abbas Zamanovun və Bəxtiyar Vahabzadənin xahişi ilə, eloğlum şair İlyas Tapdığın yaxından köməkliyi ilə “Gənclik” nəşriyyatında redaktor kimi əmək fəaliyyətinə başladım. 

Bundan sonra ədəbi aləmdə daha çox tanınmağa başladım. Mənim ədəbi taleyimdə xüsusi rolu olan “Ulduz” jurnalında, “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində, sonralar “Azərbaycan” jurnalında işləyən İsa İsmayılzadənin adını hörmətlə çəkmək istəyirəm. İsa müəllim harada işlədisə mənim şeirlərimi başa çəkdi, elə tələbə vaxtımdan ömrünün sonuna kimi məni geninə-boluna çap elədi. Allah dünyasını dəyişən cəmi xeyirxahlarımıza rəhmət eləsin.

1976-cı ildə məni Komsomolun Mərkəzi Komitəsinə dəvət etdilər. Məlum oldu ki, Aşqabadda keçirilən VIII ümumittifaq poeziya festivalına Azərbaycandan Vaqif İbrahimlə məni göndərəcəklər. Sevincimin həddi-hüdudu yox idi. İlk dəfə idi ki, belə mötəbər məclisdə respublikamızın ədəbi qüvvələrini təmsil edəcəkdim. On günlük festival zamanı çoxlu şairlərlə tanış olduq. Sətri tərcümələrimi bütün respublikaların şairləri götürdü və bir-birinin ardınca ünvanıma şeirlərim çap olunan qəzetlər, jurnallar gəlməyə başladı. Sonrakı il yenə də şair Tahir Qurbanovla IX ümumittifaq poeziya festivalına nümayəndə seçildim. Yaradıcılığım uğurla davam edirdi. İlk kitabım mətbəədə yığılmışdı, o dövrün qaydalarına uyğun olaraq senzura-“Qlavlit” nüsxələri ilə çapa hazır vəziyyətdə idi mən festivala gedəndə. Biz Tahirlə təyyarə vağzalına çatanda orada Vaqif İbrahimi gördük. Vaqif bizə dedi ki, bu dəfə mən festivala nümayəndə kimi yox, qonaq kimi Moskvadan dəvət edilmişəm. 

IX ümumittifaq poeziya festivalı Düşənbədə keçirildi. Festivaldan ruh yüksəkliyi ilə geri qayıdırdıq. Birdən rəhmətlik Vaqif İbrahim qəfildən məndən soruşdu ki, Musa, bilirsənmi səni dalbadal bu festivallara göndərən kimdi? Mən bu sualdan çaşıb qaldım. Dedim, Vaqif, bilmirəm. Həqiqətən də bilmirdim. Dedi, bilirəm ki, bilmirsən, mən bu sualı sənə verdim ki, o böyük xeyirxahını tanıyasan. O, “Ulduz” jurnalının baş redaktoru, görkəmli şairimiz Əhməd Cəmildir. Mən xeyli düşünməli oldum, dedim Vaqif, mən Əhməd müəllimlə heç tanış deyiləm. Yadıma o zaman “Ulduz” jurnalında şeir şöbəsinin müdiri işləyən İsa İsmayılzadənin sözləri düşdü: “Əhməd müəllim sənin şeirlərini çox bəyənir, yeni yazılarını tez-tez çatdır mənə”. Mən utandığımdan Əhməd müəllimlə nə tanış ola bildim, nə də minnətdarlığımı bildirdim. Sonuncu dəfə Tahir Qurbanovla festivala gedəndə yazıçı Yusif Kərimov AzTV-də “Gənclik” redaksiyasının baş redaktoru idi O xeyirxah insan bizə canlı efirdə yarım saat vaxt ayırdı. Tahirlə mən hərəmiz on beş dəqiqə şeir oxuduq. O zaman AzTV tək televiziya idi. Demək olar ki, hamı eyni kanala baxırdı. Bu mənim o zamana qədər ən tutarlı çıxışım idi. Qələm dostlarımın çoxu bu çıxışı bəyənir, mənə telefon açıb tərifləyirdi. Az müddət keçəndən sonra bu çıxışın mənim həyatımda çox böyük rolu olacaqdı. 

Festivaldan qayıtdığım günün sabahı çox nikbin, şən bir ovqatla işə çıxdım. Gülərüzlə hamını salamladım. Otaq yoldaşlarımın tutqun əhvalının mənimlə bağlı olduğunu yazı stolumuz yanaşı olan xanım mənə anlatdı. İşarə ilə məni bayıra çağırdı, dedi bu xoş ovqatını heç korlamaq istəməzdim, ancaq onsuz da korlanacaq. Vaxtında deyim ki, xəbərin olsun. Sən gedəndən sonra burda aləm qarışdı, direktor sənin kitabının çapını dayandırdı. O xanım dedi ki, səninlə tematik planda adı olan şairlər nəşriyyatda qovğa yaratdılar. Dedilər Musa burda işləyir deyə niyə onun kitabı bizdən əvvəl, özü də iki çap listi həcmində çıxmalıdır. Direktor da dedi ki, heç birinizin kitabı çıxmayacaq, olsa-olsa hərənizin beş-altı şeiri düşəcək bu almanaxa. Və o xanım bərk-bərk mənə tapşırdı ki, bax, dediklərimi sən bilmirsən, yəqin səni çağırıb bu gün olmasa da, sabah deyəcəklər. Elə bil başımdan bir qaynar qazan su tökdülər. Möhkəm sarsıldım, mən bu kitabın çıxmağını sonsuz həvəslə gözləyirdim. 

Tənəffüs vaxtı məlul-müşkül vəziyyətdə “Azərnəşr”dən çıxdım. Üzü “Parapet” deyilən bağa doğru addımlayırdım ki, Tahir Qurbanovla rastlaşdım. O da özünə oxşar vəziyyətdə deyildi, tüklü üzündən, səsinin tonundan hiss elədim ki, bərk dilxordu. Səbəbini soruşanda dedi, ay yazıq, sən məndən betər gündəsən, sən de görüm nə olub? Bir damarım yumşaq olduğundan mən vəziyyəti danışdım. Dedi, vecinə alma, qələt eləyirlər, sənin kitabın çıxacaq, çarəsini sənə deyəcəm. İndi mağazadan bir araq götürək əyləşək o yaxınlıqdakı kafedə. Mən də dilxorluğumun səbəbini danışaram sənə. Tahirin bu inamlı sözlərini mən adicə dost təskinliyi kimi başa düşsəm də, bir yerdə əyləşdik. Nahar elədik.

Sonra Tahir mənə dedi ki, sabah saat on birə qalmış get Yazıçılar İttifaqına Əli Vəliyevi (Əli Qaraoğlunu) gözlə, məsələni ona danış və əmin ol ki, kitabın mütləq çıxacaq. Mən Əli müəllimlə şəxsən tanış deyildim, ancaq bilirdim ki, məni üzdən nəşriyyat işçisi kimi tanıyır. 

O zamanlar nəşriyyatımızda bədii şura fəaliyyət göstərirdi. Azərbaycanın görkəmli şair və yazıçıları bu şuranın üzvləri idilər. Mən də şuranın katibi idim. Mübahisəli əsərlər şurada müəlliflərinin iştirakı ilə müzakirə edilir, müəyyən nəticəyə gəlinirdi. Festivala getməmişdən əvvəl dostum Ağa Laçınlı da mənə demişdi ki, televizorda oxuduğun şeirlər Əli müəllimin çox xoşuna gəlib. 

Məsələ belə olub.

Katiblikdə Tahir Qurbanovun şeir saatı keçirilirmiş. Katiblərin hamısının iştirakçısı olduğu bu məclis sədr İmran Qasımovun otağında baş tutub. Tahir deyir, bir neçə şeir oxumuşdum. Katiblərin beşi də çox məmnun halda dinləyir, məni tərifləyirdilər. Birdən qəfil Əli müəllim qapını açdı, hamı ayaq üstə onu salamladı. Əli müəllim soruşdu ki, İmran, bu nə iclasdı səhər-səhər? İmran müəllim dedi ki, Əli Qaraoğlu, bu cavan şairin şeirlərini dinləyirik. Ədəbiyyatımıza istedadlı cavanlar gəlir, gərək qayğısına qalaq, yolunda yaşıl işıq yandıraq...

Əli müəllim dərhal əyləşib və deyib: “Oxusun!”

Tahir Qurbanov növbəti şeirini oxuyandan sonra bayaqdan onu tərifləyən katiblər və İmran Qasımov Əli müəllimin üzünə baxıblar. Əli müəllim üzünü Tahirə tutub: “Cavan oğlan, çox qəliz yazırsan, - deyib. - Bənzətmələrin, obrazların heç uyarlı deyil. Açığı, bu şeirindən heç nə başa düşmədim”.

Sonra İmran müəllimə tərəf dönüb. “İmran, – deyib, - deyəsən bu ittifaqda iş-güc sarıdan korluq çəkirsən”. 

Əli müəllim yerindən durub və Tahirin üzünə diqqətlə baxıb: “Dayan, dayan, sən on-on beş gün əvvəl o televizorda şeir oxuyan oğlan deyilsənmi?” Tahir bir az özünə gəlmiş halda cavab verib: “Bəli, Əli müəllim, həmin oğlanam”. “Sadə, aydın yaz ki, hamı başa düşsün, kiprikdən təyyarə asılmaz” deyib Əli müəllim. Qapıdan çıxar-çıxmaz soruşub: “O səninlə şeir oxuyan kim idi?” Tahir deyib: “Musa Ələkbərli idi. İkimiz də festivala getmişdik”. Əli müəllim: “Bax, o Musa Ələkbərli yaxşı şairdi” deyib gedib.

Əli müəllim gedəndən sonra İmran Qasımov deyib: “Tahir, sənin şeirlərinə başqa bir gün qulaq asarıq”.

Tahir Qurbanov bütün bunları mənə danışıb dedi: “Bax, dostum Musa, mənim dilxorçuluğum burdan qaynaqlanır, yaxşı ki, sənə rast gəldim, bulaq suyu kimi duruldum. Sənin kitabının çıxacağına da beləcə zəmanət verdim”. 

O zamanlar Tahir Qurbanovu tanıyanlar onun çox yenilikçi, obrazlı bir şair olduğunu yaxşı bilirdilər. Xüsusən “Ulduz” jurnalında çap olunan şeirləri ədəbi cameədə Tahirə sevgi və rəğbət oyatmışdı. Elə festivalda da rus şairləri Tahiri çox fərqli bir şair kimi təqdir edirdilər. Şeirlərini mərkəzi jurnallar və qəzetlər məmnuniyyətlə qəbul eləmişdi. 

Mən bu əhvalatdan sonra onun çox böyük, alicənab, dostcanlı bir insan olduğunun da şahidi oldum. 

Mətləbdən uzaq düşməyim. Səhər saat 10-dan Yazıçılar İttifaqının önünü kəsdirdim. İşdə heç kəsə demədən gəlmişdim. İkinci mərtəbədə cavan şair dostlarımızla söhbət eləyirdik ki, Əli müəllim əlində şlyapası ağır addımlarla gəldi, biz tərəfə boylanıb: “Cavanlara salam olsun!” dedi. Sonra o zaman Cabir Novruzun əyləşdiyi otağa tərəf dönüb: “Mənimlə işi olanlar gəlsin!” dedi. Sanki bu sözü mənə deyirdi, özlüyümdə bu cür fikirləşib inamla otağa girdim və: “Salam, Əli müəllim” dedim. O: “Artıq biz salamlaşmışıq, - dedi, - sözünü de, amma qısa elə”.

Mən vəziyyəti danışmağa başladım. Əli müəllim gözlənilməz bir şəkildə: “Fərsizsən, – dedi. – Orda rəhbərlərin ərsiz arvadlardır, sən də subay oğlan. Niyə sənin kitabın çıxmamalıdır?” Mən bu zarafatdan pörtdüm, hiss elədim ki, bənizim od tutub yanır. Əli müəllim bir gözü telefonu yığmaqda, bir gözü də məndə yenə də: “Danış, - dedi, - utanma, utananın nə oğlu olur, nə də kitabı çıxır”. Bu sözdən sonra nitqimin rabitəsi qırıldı, sanki nə deyəcəyimi unutdum, məntiqsiz halda mızıldanmağa başladım. Əli müəllim telefonu yığmaqda davam edirdi. Nəhayət, qarşı tərəfdən cavab gəldi. Əli müəllim salamsız-kalamsız bircə cümlə dedi: “Az, Musa Ələkbərlinin kitabı 2 çap listi çıxmalıdır” və dəstəyi yerinə qoydu.

Mən başa düşdüm ki, Əli müəllim direktorumuz Əzizə xanım Əhmədovanın nömrəsini yığırmış. Əli müəllim qəfildən yenə mənə gözlənilməz bir sual verdi: “Cibində pulun varmı?” Mən özümü itirmiş halda: “Əli müəllim, beş-on manat var” dedim. “İndi düş aşağı, min taksiyə, mənim yanımda olmağını heç kəsə demə. Yəqin indi səni axtarırlar. Çalış bundan sonra işdə intizamlı ol, səni işdən çıxarmasalar kitabın çıxacaq”. 

Mən taksi ilə nəşriyyata çatanda şöbə müdirim Səyyarə xanımın həyəcanlı halda məni gözlədiyini gördüm. “Hardasan, - dedi, - on dəqiqədən artıqdır ki, direktor səni gözləyir”. Mən ikinci mərtəbədə “Azərnəşr”də olduğumu deyib direktorun kabinetinə girdim. Əzizə xanım möhkəm əsdi-coşdu və məni istintaqa çəkdi ki, Əli müəllim səni hardan tanıyır və bu əhvalatı hardan öyrənib. Mən bircə onu dedim ki Ağa Laçınlı mənə demişdi ki, televizorda oxuduğun şeirlər Əli müəllimin çox xoşuna gəlib.

Əzizim Oqtay, mən bütün bunları təfsilatı ilə sənə niyə danışıram?! Ömrümün bu ixtiyar çağında on günlük festival günlərində doğmalaşdığım, qardaşlaşdığım dünyadan vaxtsız getmiş istedadlı şair Tahir Qurbanovun – o xeyirxah insanın xatirəsini anmaqla ürəyimdə bir rahatlıq duyuram. Ədəbiyyatımızın misilsiz ağsaqqalı, kişilikdə, mərdlikdə, təmənnasız xeyirxahlıqda hər kəsə örnək olan Əli müəllimdən söz açmağımla onun müqəddəs ruhuna öz dualarımı çatdırmış oluram. O ilk kitab əhvalatından sonra Əli müəllim kimi bir ağsaqqal məmnun-məmnun “Musa Ələkbərli mənim dostumdur” deyirdi. Allah ona rəhmət eləsin, onun kimi sözü ötkəm, şəxsiyyəti bütöv kişilər tək-tək gəlir dünyaya. Sözümün əvvəlində demişdim ki, mən şanslı adam olmuşam, ona görə ki, həmişə yolumun üstə xeyirxah insanlar çıxıb.

Nəşriyyatda redaktor işləyə-işləyə ilk kitabımın belə zülümlə işıq üzü görməsinə baiskar olan bədxahlarımdan heç danışmaq istəmirəm. Onlar həmişə olub və olacaqlar, dünya yaxşıların hesabına bərqərardır. Çalışıb o yaxşıların sırasında qərar tutmaq lazımdır. Nə bilim vallah, özüm də hiss edirəm ki, sizi çox yordum. Az danışan adamın, intervü verməyə həvəssiz adamın danışmağı beləcə uzun-uzadı olur. Gərək bağışlayasan. 

Mənim şair taleyimdə xüsusi rolu olan Süleyman Rüstəmi (Yazıçılar İttifaqına keçərkən mənə zəmanət vermişdi), Rəsul Rzanı (“Sabir poeziya almanaxı”nda şeirlərimi tərifləmişdi), İsmayıl Şıxlını (mənim ev almağımda xüsusi rolu olmuşdu), Söhrab Tahiri, Xəlil Rzanı, Bəxtiyar Vahabzadəni, Məmməd Arazı, Gəray Fəzlini, Hüseyn Arifi, İlyas Tapdığı, Əliağa Kürçaylını (onların hər biri yaradıcılığıma həssas münasibət göstərir, yüksək dəyər verirdilər) hörmət və məhəbbətlə xatırlayıram. Allah onlara rəhmət eləsin, ruhları şad olsun. 

- Musa müəllim, gör hansı illərin söhbətini eləyirsiz. Amma şeirləriniz özünüzdən cavan görünür.

- Bunu mənə çox dostlarım deyib. Şeir əsasən gənclik illərinin romatikasından, sevgi duyğularından qaynaqlanır. Görünür bu romantika, bu duyğu məndə daha güclü olub. Xoşbəxtəm ki, Tanrının mənə bəxş etdiyi ürəyi təmiz saxlamışam, onun saflığına xələl gətirən nəsnələri yaxına qoymamışam. Elə bu günlərdə yazdığım məhəbbət şeirində sizin dediyiniz bu fikri poetik şəkildə ifadə etməyə çalışmışam. O şeirin son bəndini sizə də oxumaq istəyirəm. 

Hələ yazmadığım o əsər qalıb,

Məncə bu etiraf qəbahət deyil.

Sevgim çiçək kimi təzətər qalıb,

Yaşa dolan mənəm, məhəbbət deyil.

Məhəbbət qocalıq bilmir, məhəbbətə həsr olunan şeirlər də onun kimi...

- Sizcə, indi Azərbaycan ədəbiyyatı indi daha çox itirir, yoxsa qazanır?

- İtirmək, qazanmaq sözündə hardasa bir alqı-satqı, bir alver söhbəti də kölgələnir. Bütün dövrlərdə ədəbiyyat bir çay kimi öz axarı ilə bəzən sakit, rəvan, bəzən kükrək, təlatümlü axıb gedir. Müasir ədəbiyyatımız bu günün problemlərini, ağrılarını məncə yetərincə əks etdirir. İtirmək sözündən söhbət belə gedə bilməz.

- Özünüzə ustad bildiyiniz şairlər varmı?

- Mən radio və televiziya çıxışlarımda da, az-az təqdim olunan intervülərimdə də dönə-dönə vurğulamışam. Səməd Vurğun nəinki mənim, çağdaş poeziyamızın bir çox dəyərli sənətkarlarının ustadı olub. Bunu etiraf edən görkəmli şairlərimizin adlarını çəksəm böyük bir siyahı alınar.

- Yaradıcılığınızdakı həsrət keçmişə həsrətdir, yoxsa ümumiyyətlə darıxan adamsız? 

- Hər ikisi. Keçmişimin nostalji hissləri, gələcəyin xəyal qırıqlığı həmişə məni narahat, səksəkəli yaşamağa vadar edib. Dünənin də, sabahın da öz həsrəti var. Bu hissləri “Mənim gələcəyim” şeirimdə, deyilənə görə, yaxşı mənalandırmışam. O şeirin son bəndini sizə oxuyuram. 

Dəyişdi həyatda hər şeyin dadı,

Arzu da, ümid də daha xəyaldı.

Mənim gələcəyim gəlib çıxmadı,

Mənim gələcəyim keçmişdə qaldı. 

- Sizi tanıyanlar bilir ki, sakit xasiyyətli, həlim, xeyirxah adamsınız, amma şeirlərinizdən bir üsyankar, narahat Musa Ələkbərli də boylanır.

- Düz deyirsiniz, sakit axan çayların kükrəməsi, daşması daha betər olur. Ötən əsrin doxsanıncı illərinə qədər oxucularım məni lirik şeirlər yazan, məhəbbətin sirli qatlarına baş vuran incə duyğular tərənnümçüsü kimi tanıyırdılar. “Sizin küçəniz”, “Səni sevənlər”, “Gəl gedək dağlara”, “Anan ötürür səni”, “Məndən şeir istə”, “Gəlmisən”, “Ağ gül” kimi yüzlərlə şeirlərim gənclərimizin, xüsusən o zamankı tələbə qızların xatirə dəftərlərində yer alırdı. Təvazökarlıqdan uzaq olsa da, bu cür faktların o zamanlar dönə-dönə şahidi olmuşdum. Onu da deyim ki, o vaxta qədər “Yazıçı” və “Gənclik” nəşriyyatlarında düz yeddi şeir kitabım çap olunub yayılmışdı. Bu kitabların hər biri haqqında Azərbaycanın hər tərəfindən xoş sədalar gəlirdi və bu məni qanadlandırır, yeni-yeni lirik şeirlər yazmağa ruhlandırırdı. Amma elə ki 90-cı illərdə xalqımızın milli özgürlük mübarizəsi başladı, bir çox qələm adamları kimi mən də meydanlarda gecələdim. Azadlıq hərəkatının sıravi iştirakçısı oldum, ürəyimdə minlərin, milyonların çağırışından, hayqırtısından od alan mövzular oyandı. Bax, sizin müşahidə etdiyiniz o üsyankarlıq şeirlərimə köçdü. Torpağımıza göz dikən bədnam qonşularımız onda Topxana meşəsində üç-dörd armud ağacı kəsmişdi. Onda hələ torpaqlarımızın bir qarışı da getməmişdi. Onda Qarabağımızda iki şəhid vermişdik. Ancaq mən bir şair duyumu ilə Vətənimizin başı üstündə əsən bu tufanı görür, bütün ağırlığı, dəhşəti ilə dərk edirdim. Odur ki, həmin illərdə yazırdım:

Dost, bu Qarabağdı, qara baxt deyil, 

Soruş ürəyindən vaxtdı, vaxt deyil?!

Hər şeyin olsa da yaşamaq deyil

Dünyaya qeyrətsiz gəlib yaşamaq.

Gözümdən, könlümdən yağan dolu var,

Yurdun Təbrizləşən neçə qolu var?!

Torpağı gedənin bircə yolu var

Yaşayıb ölmək yox, ölüb yaşamaq.

Mənim “Hanı bu xalqın yadaşı”, “Böldülər”, xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadəyə həsr etdiyim “Aşkarlıq”, “Zaman xəbərləri”, Berlin divarlarının sökülməsinə ünvanlanan “Sağ əlin başıma”, “Yeddi dərənin suyu”, “Mənim dərd qardaşım”, “Bakıda çən gördüm”, “Hərənin ağzından bir avaz gəlir” və onlarla bu sayaq şeirlərim həmin illərdə yarandı. Qanlı Yanvar qırğınında bu üsyankarlıq pik həddə çatdı. Şəhidlərimizə ürək dağlayan şeirlər yazdım, xalqımızı döyüşə, tarixi bir üsyana səslədim:

Nə deyəsən belə baxta?

Şəhid qanı laxta-laxta,

Qan tökülüb bu torpaqda,

Dağ üsyan, dərə üsyandı!

Hələ kiminsə baxtından

Səs-küy gəlmir paytaxtından.

Tanrı özü öz taxtından

Ensə də yerə üsyandı!

Və yaxud “Torpağım” adlı şeirimdən bir-iki bənd:

Bundan ağır günü olmaz Vətənin,

Bundan çətin yolu olmaz torpağın.

Yolunda ki, bunca qanlar axıtdıq,

Susuz qalan kolu olmaz torpağın.

Bölmə, qardaş, hər cür bölgü qələtdi,

Şimal, cənub hər ölkədə cəhətdi.

Atam oğlu, söz başına qəhətdi?

Sağı olmaz, solu olmaz torpağın...

Dağda gülü, aranında çayırı,

Elə bilmə səni məndən ayırır.

Hər əlinə qələm alan şairi,

Hər papaqlı oğlu olmaz torpağın!

Mən onda SSRİ dağılmamış cəsarətə gəlib, onun dağılmasına şeir yazmışdım.

Bakı, Yanvar – bir nağılmış,

Gözlərimə qan sağılmış.

SSRİ – bu dağılmış

Vətən olmadı, olmadı.

Ay Oqtay, ay əzizim, sarı simə toxunan sualların ömrü boyu təvazökar adam olmuş, özünə özgələrin gözü ilə baxmaq istəyən, bu sadə, çox yerdə sadədil qələm adamını – Musa Ələkbərlini “əmi” dediyin yetmiş yaşında – ixtiyar çağında özü haqqında danışmağa vadar etdin. Bax elə bu səbəbdən mən ömür boyu bu cür intervülərdən qaçmışam, xalq şairi, mərhum dostum Söhrab Tahirin təbiri ilə desəm, “gözdən, könüldən yayınmağı” bacarmışam. Sən mənim böyük qardaş dediyim, illərlə dost, yoldaş olduğum Ağa Laçınlının yadigarı olduğun üçün sözündən çıxa bilmədim. And olsun Allaha ki, bu kəlmələri boynuna minnət qoymaq üçün demirəm, təbiətim belədir. 

Altmışillik yubileyim ərəfəsində Atatürk Mərkəzinə dostum, akademik, millət vəkili Nizami Cəfərovun yanına getmişdim. (Onu da deyim ki, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə Rəşid Behbudov adına Muğam Teatrında keçirilən o təntənəli yubileyin aparıcısı da hörmətli Nizami müəllim idi). Atatürk Mərkəzində xalq şairi, yaradıcılığına qırılmaz tellərlə bağlı olduğum Nəriman Həsənzadə ilə rastlaşdım. Nəriman müəllim mənə dedi: “Musa, şeirlərini oxuyuram, çox yaxşı şairsən, amma səndən acığım gəlir, öz haqqın uğrunda döyüşmürsən”.

İndi 70 yaşımı koronavirus təpkisi, xofu altında qarşılayıram. Amma indi də bilmirəm ki, öz haqqı uğrunda döyüşmək necə olur? Məncə, şairin öz haqqı uğrunda döyüşü onun həmişə haqqın tərəfində olmağı, haqsızlığa qarşı etirazı, sizin dediyiniz kimi üsyanıdır. Məni bağışla ki, bu yerdə yenə 90-cı illərdə yazdığım bir şeirdən bəndlər deyəcəm:

Dünyanın bu ağlar gözünə qurban,

Dərdim qitə-qitə yayılmaqdadı. 

El gəlir, sel gəlir, meydan qızmada,

Bu yatmış pələngim ayılmaqdadı...

Ağacda ağaclıq qoymayıb torpaq,

Küləyin səmtinə əyilir budaq.

Sən ha həqiqətin gözünə düz bax,

Həqiqət gözündən oyulmaqdadı.

Həqiqəti gözündən oyanların qabağında öz haqqı uğrunda döyüşməkmi olar?! O döyüş necə olur, vallah-billah, mən anlamadım, heç indən sonra da anlamaq istəmirəm. 

- Sanki şairi cəmiyyətin hay-küyündən gizlədən bir ictimai xadim, vətəndaş Musa Ələkbərli də var...

- Vallah, nə deyim. Buna mən yox, şeirlərimi oxuyan, kimliyimə və yaradıcılığıma yaxından bələd olan oxucularımın cavab verməsini istəyərdim. Xalqımız böyük xalqdır. Əsl şeirə, sözə çox həssasdır. Sözün düzü, dəyər verənlərim az olmayıb. Taleyimə çox şükranam ki, hər zaman ürəyim deyəni yazmışam, ustad Məmməd Arazın “Ürəyimsiz kəlmə yazan deyiləm, nə qədər ki, öz əlimdə yazanım” misraları mənim üçün yaradıcılıq andı olub. Bu yerdə bir zəif nöqtəmi, “Axilles dabanı”mı da sənə açmaq istəyirəm. Eqodan uzaq olmuşam, heç yerdə iddia sərgiləməmişəm. Ədəbiyyatımızın nəhəng korifeylərini çox oxumağım, böyük sənətə az-çox bələdliyim buna imkan verməyib. Şeirimizin əli qələmli sıra nəfəriyəm. 70 yaşa çatmışam. Heç bir partiyanın üzvü olmamışam. Vətənimin bütövlüyü amalı ilə yaşamışam, istedadımın imkan verdiyi qədər qələm çalmışam. Ancaq bütün səmimiyyətimlə deyim ki, yaradıcılıq imkanlarımı yetərincə gerçəkləşdirə bilməmişəm, kasıb bir müəllim oğlu olmuşam, halal çörək yemişəm, ömür boyu bu halallığa güvənmişəm. Yaşam tərzim elə də könülaçan olmayıb. Bəzən xırda qayğıların girovuna çevrilib, şeirdən küsdüyüm, yaza bilmədiyim şeirlərin qatilinə çevrildiyim, xəyal qırıqlığı yaşadığım günlər, aylar da olub. 

Sizi yarpaq-yarpaq küləyə verdim,

Ağrı-acınızı ürəyə verdim.

Hər gün ömrünüzdən kəsdim, qazandım,

Gedib duza verdim, çörəyə verdim,

Siz ey yazmadığım yaxşı şeirlər.

Mənə küskün-küskün baxıb getdiniz,

Canımı odlara yaxıb getdiniz.

Başımın o dəli sevdası kimi

Siz mənim evimi yıxıb getdiniz,

Siz ey yazmadığım yaxşı şeirlər.

Dövranı, zamanı belə bilməzdim,

Qayğılı dolandım, fikirli gəzdim.

İndi “keçəl qızım saçlı” deyirəm,

Yazsaydım mən sizə yaxşı deməzdim,

Siz ey yazmadığım yaxşı şeirlər. 

Günü bu gün də ürəyimdən olan, məni öz dünyamdan qoparan o “yaxşı şeiri” yazacağıma dərin bir inamım var.

- Vətəndaş olmaq nə deməkdir?

- Vətəninin böyük bir parçası yağı girovluğunda qalan, yurdun Şuşa ucalığını itirən, Kəlbəcər zənginliyinə indi uzaqdan baxan, Qarabağ cənnətindən məhrum olan, mərhum Məhəbbət Kazımovun Laçın harayına qulaq kəsilən, Zəngilanın yaşıl tunelini göynəyə-göynəyə xatırlayan, bir vaxt Qubadlının Əyin kəndindən o nəhəng dağları seyr edib qürurlanan, indi için-için öz içində qovrulan bir şairin vətəndaşlıqdan danışmağa haqqı varmı?! Mən ya şəhid, ya qazi olmalıydım. İnan mənə, şair olub da bu ağır itkiyə dözmək çox çətindir. Mən bu duyğuları xalqımızın əvəzsiz qəhrəmanı Mübariz İbrahimova yazdığım “Mübarizlik dərsi” poemamda az-çox dilə gətirə bilmişəm. O poemanı “Azərbaycan” jurnalında növbəsiz çap eləyən qələm dostum İntiqam Qasımzadəyə və onu kitab kimi nəşr etdirən akademik Nizami Cəfərova minnətdarlıq hisslərimi də bu gün sizinlə bölüşmək istəyirəm. Mübariz qəhrəmanlığı əsl vətəndaşlıq nümunəsi idi. Yazmışdım axı:

Torpağı gedənin bircə yolu var

Yaşayıb ölmək yox, ölüb yaşamaq!

- Azərbaycan xalqının böyük şairi Səməd Vurğun millətin qazancı olsa da indinin özündə də ona hücumlar səngimir...

- Öncüllərin, sənət zirvəsini fəth edənlərin həmişə taleyi belə gətirir, sağ ikən Səməd Vurğunu gözü götürməyənlərin ardıcılları bu gün onun kölgəsini qılınclayırlar. Amma əbəs yerə, XX əsrdən bəri qədirbilən, şeirə-sənətə vurğun olan xalqımızın qəlbini, ruhunu Səməd Vurğun qədər fəth eləyən ikinci şairimiz olmayıb. Mən ayrı-ayrı vaxtlarda Səməd Vurğuna şeirlər ünvanlamışam. Səməd Vurğun bugünkü şeir dilimizin banisidir. Onun şöhrəti elə-belə göydəndüşmə şöhrət deyildi.

Qəlbində tükənməz sənət yanğısı,

Cıdırda, yarışda səmənd yanğısı.

İlahi yanğıydı Səməd yanğısı,

Tarixdə bir tonqal qaladı Vurğun.

Qoy bu qoşmanın son bəndini də oxuyum.

...Göylərə ucaltdı şeirin qəsrini,

Bizə saxlamadı bir kəm-kəsrini.

Bir əsrə sığmayan Vurğun əsrini

Sonsuz əsrlərə caladı Vurğun!

Kimlər haqqında nə deyib-deməməsindən asılı olmayaraq, onun xalqın yaddaşına köçən ad-sanını dillər əzbəri olan şeirləri, poemaları, dram əsrləri yaşadır. Səməd Vurğunun heç kimin müdafiəsinə ehtiyacı olmasa da, dediyin nankor natiqlərin –  xalqımızın ögey oğullarının hədyan sözlərini qəzəblə qarşılamışam. Səməd Vurğuna həsr etdiyim o şeirlə bu sualınıza xitam vermək istəyirəm.

Necə möhtəşəmmiş 

                       çəkdiyin o dərd

Gəlib bu əsrə də 

                    daş atanların.

Bu da ürəyinə dəyir,

                     ay Səməd,

Adını məbədtək 

                    yaşadanların.

Dünən də, bu gün də 

                   daşın ağırdır.

Uzun, ağ yoldadır

                    Qıratın sənin.

Xaini, xəbisi yenə ağrıdır,

Ölümdən sonrakı

                  həyatın sənin.

- Şairlik dərddir, yoxsa bəxşiş?

- Bəxşişdir, bitib tükənməyən dərdin bəxşişi.

Nemətsə də gözəl şeir,

Şair olan qəm də yeyir.

Ancaq şairliyin zövqü, sevinci də əvəzsizdir. Xüsusən təzə bir şeir yazdığın anlar quş olub uçmaq istəyirsən, sevincin yerə-göyə sığmır. Elə bilirsən ki, illərlə axtardığını tapmısan. Ancaq bu sevincin ömrü çox çəkmir, ayılıb görürsən ki, axtardığın bu da deyil. Beləliklə, yeni bir şeir sevdasına düşür, yenə qəm dəryasında boğulur, şeir tamamlananda yenə də ötəri bir sevincə qonaq olursan. Şeir bir ilğım yoludur, bu yolu aldana-aldana, ağrıya-ağrıya gedirsən, gedirsən, hardasa dünyanı silkələyəcək, səni yumşaldıb muma döndərəcək ən yaxşı şeiri yazacağın günə ümid bəsləyə-bəsləyə bu ilğım yolunun yolçusuna çevrilirsən. 

- Musa müəllim, başqaları ilə müqayisədə özünüzü təbliğ etdirməyə çox da həvəsli görünmürsünüz. Səbəb tanınmış imza sahibi kimi öz oxucularınızın sədaqəti, arxayınlığıdırmı?

- Haqqımda görkəmli qələm adamlarının onlarla məqaləsi yazılıb, çap edilib. Kitablarıma çoxlu resenziyalar həsr olunub. Bir neçə şeirimə musiqi bəstələnib. Ancaq bunların heç birində mənim iştirakım olmayıb, “məndən yaz” deyə heç kəsə üz tutmamışam. Bu yazıları başqaları kimi ilk dəfə qəzetlərdən, jurnallardan oxumu¬şam.

Düz iyirmi il “Gənclik” nəşriyyatında redaktor işlədim. Ölkənin demək olar ki, bütün şairləri, yazıçıları, alim və tənqidçiləri ilə tanışlığım, dostluğum oldu. Bu iyirmi ildə səkkiz-doqquz şeir kitabım çıxıb. Mən o kitabların heç birinə “Ön söz” yazdırmamışam. O zamanlar mənə elə gəlirdi ki, ön söz çap olunan kitabların sığortasıdır. Mən istəyirdim ki, şeirlərimi oxuyanlar məni filan məşhura görə deyil, özümə görə tanısınlar. Əlbəttə, yalnış yol tutmuşdum. Şair nə qədər çox görünsə, haqqında nə qədər çox söz-söhbət getsə, sorağı bir o qədər yayılar. Nə bilim vallah, qələm tutanların hər birinin öz xasiyyəti, öz taleyi var. Sözün düzü, həmişə istəmişəm ki, məni ürəyə toxunan, dilə-dodağa düşən şeirlərimlə tanısınlar. Düz deyirsiniz, məni izləyən oxucularımın sədaqətinə də arxayınlıq yaranıb məndə. “Zər qədrini zərgər bilər” deyiminə çox inanmışam!

- Qardaşınız Gəray Göyyurd da şairdir, amma Musa Ələkbərli poeziyasının təsirindən tam qurtulub da demək olmaz...

- Biz üç qardaşıq: Musa Ələkbərli, Bəhlul Ataxallı və Gəray Göyyurd. Üçümüz də şeir yazırıq. Şairlik Tanrının töhfəsidir. Atamız Məlik müəllim də şair idi, çap olunmasa da, dadlı-duzlu qoşmaları ilə hələ də yaddaşlardan silinməyib. Mənim ilk oxucularım həmişə qardaşlarım olub. Elə bu gün də təzə şeir yazanda ya Bəhlula, ya da Gəraya oxuyuram. Onların fikri, rəyi ilə həmişə hesablaşmışam. Eyni zamanda onların da ilk oxucusu mənəm. Hərəsi beş-altı kitab müəllifidir, öz dəsti-xətti, öz imzası olan şairlərdir. Oxşarlıq, bənzərlik görürsünüzsə səbəb eyni bulaqdan içməyimiz, eyni hava üstündə köklənməyimizdir. Gəray Göyyurdun vətəndaşlıq mövzusunda bənzərsiz, orijinal, ürəkdən tikan çıxaran şeirləri çoxdur. Mən onları böyük məmnuniyyətlə oxuyub təqdir eləmişəm. Bir neçə kitabının naşiri və redaktoru olmuşam. Mənə oxşarlığı varsa, məni qardaş kimi daha çox oxumağından irəli gəlir.

- Koronavirus Allahın bəlasıdır, yoxsa insanların əməli?

- Mənə elə gəlir ki, bu pandemiya insanların Yer üzündə törətdiyi bütün haqsızlıqlara uca Tanrımızın cavabı, xatırlatmasıdır. Böyük dövlətlərin kiçik dövlətləri özünə “yem” eləməsi, güclünün hər yerdə gücsüzü əzməsi, kasıbların, fağırların varlılar tərəfindən istismarı, təbiətə divan tutulması, cəmiyyəti başına götürən ədalətsiz işlər, qanunların qansızlığı, nə bilim nələr, daha nələr...

Tanrı sevə-sevə yaratdıqlarını bu amansız xəstəliyə düçar edir ki, onun varlığına şübhə etməsinlər, haqq yola, doğru yola qayıtsınlar...

Bütün bu dediklərim insanların ucbatından olur, Allahını tanımayan, nəfsi doyumsuz qudurğan insanların... 

Mən “Allahını tanımayan bəndələr” şeirimdən gətirdiyim bu iki bəndlə söhbətimizi tamamlamaq istəyirəm.

Bu tamahla siz korsunuz, karsınız,

El içində, gün içində xarsınız,

Bu dünyanın hər yerində varsınız

Allahını tanımayan bəndələr?!.

Halal nədir? – bilmədiniz heç zaman,

Halallara vermədiniz bir aman.

Aman sizdən, aman, aman, əlaman,

Allahını tanımayan bəndələr?!.

Söhbətləşdi: Oqtay Qorçu

3 -dən səhifə 26