SOCAR-ın vitse-prezidentinin müavinləri ilə problemi: Kim kimə “atıb”?

e935amm.jpg

Araz.az xəbər verir ki, SOCAR-ın vitse-prezidenti Mikayıl İsmayılovun iki yaxın adamı, eyni zamanda müavinləri arasında uzun müddətdir ki, ciddi narazılıq yaranıb

Məsələ ilə bağlı saytımızı bilgiləndirən qaynağın iddiasına görə, Mikayıl İsmayılovun SOCAR-ı “Neftçi” klubunda təmsil edən müavini Cəbrayıl Cəbrayılovla onun tikinti işlərini həyata keçirən Səməd Nəbiyev adlı şəxs arasında problem yaranıb. Tərəflər bir-birini vitse-prezidenti aldadadarq oğurluq etməkdə, fırıldaqda, SOCAR-ın hesabına qeyri-qanuni varlanmaqda ittiham edirlər. 

Səməd Nəbiyevin iddiasına görə, Cəbrayıl Cəbrayılov vitse-prezidentin tikdirdiyi binalardakı bir çox mənzilləri guya özü və yaxınlarına almaq adı ilə çox ucuz qiymətə əldə edib və sonra həmin mənzilləri lüks şəraitdə təmir etdirməklə dəfələrlə baha qiymətə satıb. Yəni Mikayıl müəllimin etibarından istifadə edərək asan yolla qazanc əldə edib.

Məlumata görə, Cəbrayıl Cəbrayılovun “biznesini” barədə məlumatları patronuna çatdıran həmkarı da oxşar ittihamlarla qarşılaşıb. Cəbrayılov da qarşı tərəfi, yəni digər müavin Səməd Nəbiyevi patronunu aldatmaqda və gizli şəkildə paytaxtın müxtəlif rayonlarında obyektlər almaqda ittiham edib. Lakin Səməd Nəbiyev Cəbrayıl Cəbrayılovun bu ittihamlarını qəbul etməyərək onun Mikayıl İsmayılova müxtəlif vasitələrlə pul “atdığı” iddiasında bulunub. Bundan başqa, əlavə edib ki, Mikayıl müəllimin etimadından sui-istifadə edən Cəbrayılov yaxın qohumlarını nəzarət etdiyi sektorlarda müxtəlif vəzifələrə təyin edərək bu vasitə ilə də külli miqdarda vəsait əldə edir. Məsələn, onun bacısı oğlu uzun müddət “Neftçi” klubunun maliyyələşməsinə məsul olub və xarici səfərlər, təsərrüfat xərcləri, qonaqların qarşılanması, təmir və s. adlar altında xərclənən vəsaitlərin bir qismi dayı-bacıoğlu tərəfindən mənimsənilib. 

Məlumata görə, SOCAR-ın vitse-prezidenti ən yaxın iki adamı arasında yaranmış mübahisəni ciddi-cəhdlə gizlətməyə çalışır. Çünki ittihamlar ictiimailəşərsə, bundan SOCAR prezidenti, hətta ölkə başçısı xəbər tutarsa, Mikayıl İsmayılov üçün ciddi problemlər yarana bilər. Çünki istər-istəməz belə iddia dolu suala əsas yaranar ki, müavinləri bu qədər mülk və kapital sahibidirsə, görün, vitse-prezidentin özünün qazancı və varidatı nə qədərdir? AzMedia.info

Milyonlarla Manat Zərərlə Işləyən “Muğan Bank” Necə Rəqabətə Davam Gətirir? – İqtisadçıdan CAVAB

1498056136.jpg

“Muğan Bank” 2017-ci ili 6,341 milyon manat xalis zərərlə başa vurub. “Renkinq”in məlumatına görə, bankın maliyyə hesabatında 2017-ci il il ilə müqayisədə 2016-cı ili 54,7% daha az zərərlə başa vurub. Bu barədə fins.az saytı məlumat yayıb.

Ötən il “Muğan Bank”ın faiz gəlirləri 42,812 milyon manat, faiz xərcləri 16,193 milyon manat, qeyri-faiz gəlirləri 10,897 milyon manat, qeyri-faiz xərcləri 24,844 milyon manat, xüsusi ehtiyatlara ayırmaları isə 19,013 milyon manat təşkil edib.

Bu il yanvarın 1-nə “Muğan Bank”ın aktivləri 480,177 milyon manat olub ki, bu da illik müqayisədə 2% çoxdur. Bunun 349,071 milyon manatı müştərilərə verilmiş xalis kreditlərdir. 2017-ci ildə Bankın kredit portfeli 0,9% böyüyüb.

Hesabat dövründə “Muğan Bank”ın öhdəlikləri 0,9% artaraq 411,16 milyon manat olub. Bunun 201,754 milyon manatı müştərilərdən alınmış depozitlərdir. Ötən il bankın depozit portfeli 5% böyüyüb.

İl ərzində “Muğan Bank”ın balans kapitalı 9,1% artaraq 69,017 milyon manata, nizamnamə kapitalı isə 13,3% artaraq 85 milyon manata çatıb.

Maraqlıdır, 2 ildir zərərlə işləyən bank bazarda necə rəqabətə davam gətirə bilər?

İqtisadçı-alim Vüqar Bayramov Cebhe.info-ya açıqlamasında bu haqda danışıb. 

Vüqar Bayramov Muğan Bank

Bankın mənffətlə işləməsi daha məqsədəuyğun və vacib olduğunu deyən V.Bayramovun sözlərinə görə, bu zaman istənilən qurum bazarda daha uzunmüddətli fəaliyyət göstərə bilir: 

“Bu zaman bankın rekvizitliyini də təmin etmək mümkündür. Lakin bankın zərərlə işləməsi heç də o anlama gəlmir ki, onun lisenziyasını ləğv etmək lazımdır. Bank funksiyalarını, məcburi kapitalla bağlı öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədikdə onun lisenziyasını ləğv etməklə bağlı qərar qəbul edilə bilər. Həmçinin əmanətlərin qaytarılması ilə bağlı problem varsa, hesabatlılıq yoxdursa, daimi olaraq hesabatlar ictimaiyyətə təqdim olunmursa, bu halda hər hansı bankın lisenziyasının ləğv edilməsi məsələsi gündəmə gələ bilər. Lakin sözügedən bankın da monitorinqinin aparılmasına ehtiyac var. Eyni zamanda bankın digər öhdəliklərinin necə yerinə yetirməsi araşdırılmalıdır. Bankların sağlamlaşdırılması ilə bağlı ayrıca proqramın işlənməsinə ehtiyac var”. 

V.Bayramov bildirib ki, bankların müflis elan edilməsi yolu ilə problemdən çıxış, arzuolunan addım deyil: “Bankların birləşdirilməsi, sağlamlaşdırılması daha məqsədəuyğundur”.  Reportyor.az

AZAL-ın fəaliyyətində nöqsanlar aşkar edilib

 

azal-300x200.jpg

Hesablama Palatasının Kollegiyası müvafiq qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin auditinin nəticələri üzrə Hesabatı müzakirə edərək təsdiq edib.

Araz.az bu barədə Hesablama Palatasının 2017-ci ilin İş Planı üzrə “Azərbaycan Hava Yolları”nda həyata keçirilən auditin nəticələri barədə məlumata istinadən xəbər verir.

“Azərbaycan Hava Yolları” maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin auditi ilə maliyyə hesabatlarının ictimailəşdirilməsi, gəlirlər və xərclər smetalarının tərtib olunması və aidiyyəti dövlət qurumları ilə razılaşdırılması, fəaliyyətin zərərlə nəticələnməsinin qismən aradan qaldırılması imkanlarından istifadə olunması, vergilərin və digər icbari ödənişlərin hesablanması və ödənilməsi, bəzi aktivlərin istifadə vəziyyəti ilə əlaqədar uçot və hesabatlılıq işlərinin aparılması, dövlət əmlakının istifadəyə verilməsi üzrə icarə haqlarının müəyyənləşdirilməsi, daxili audit sisteminin funksionallığının təmin olunması sahəsində bir sıra nöqsanlar aşkar edilmiş, eləcə də kommersiya fəaliyyətindən daxilolmalar, əsaslı vəsait qoyuluşu xərcləri hesabına dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər və cəlb olunan kredit vəsaitlərinin əsasən eyni hesablaşma hesabına mədaxil edilərək xərclənməsi müşahidə olunub ki, bu da vəsaitlərin təyinatı üzrə istifadəsində müəyyən risklərin yaranmasına səbəb olub.

Auditlə həmçinin, avans qaydasında ödənişlərin həyata keçirilməsi səbəbindən əvvəlki illərdən qalan uzunmüddətli debitor borcların mövcud olması və əsasən hava gəmilərinin alınması ilə əlaqədar maliyyə-kredit təşkilatları qarşısındakı kreditor borcların artmasının likvidlik qabiliyyətinə mənfi təsir göstərməsi müəyyən edilib.

Hesablama Palatasının Kollegiyası tərəfindən nöqsan və çatışmazlıqların əsasən audit dövründə aradan qaldırıldığı nəzərə alınmaqla digər kənarlaşmaların qısa müddət ərzində aradan qaldırılması və həyata keçirilmiş tədbirlər barədə məlumat verilməsi məqsədilə “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-yə Kollegiya Qərarının surəti və Təqdimat, səlahiyyətləri çərçivəsində tədbirlərin görülməsi üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına məktublar göndərilib, eləcə də qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada Milli Məclisə məlumat təqdim edilib. PRESSDAY.az 

“Dünyanın Ən Nüfuzlu 500 Müsəlmanı” siyahısına daxil olan azərbaycanlı iqtisadçı

164242.jpg

UNEC-də “Ayın məzunu” layihəsi davam edir. Layihə çərçivəsində hər ay bir UNEC məzununu tanıyacaq, onun uğur hekayəsini oxuyacaqsınız.
 
Yanvar ayının məzunu qürurla təqdim edirik!
 
Araz.az bildirir ki, Vüqar Bayramov 1975-ci il iyunun 13-də anadan olub. 1992-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə fakültəsinə, 1997-ci ildə isə aspiranturaya daxil olub. 2003-cü ildə fəsləfə elmləri doktorluğu üzrə elmi işini müdafiə edib. 2003-2005-ci illərdə təhsilini ABŞ-ın Vaşinqton Universitetində davam etdirib. İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin (CESD) qurucusu və sədri olan tanınmış alim makro-iqtisadiyyat sahəsi üzrə bir sıra araşdırmaların müəllifidir. Əsərləri ABŞ, Belçika, Yaponiya, Cənubi Afrikada, Böyük Britaniyada çap edilib və ümumilikdə dünyanın 19 dilinə tərcümə olunub. 40-dan çox elmi məqalənin müəllifi olan V.Bayramov dünyanın 35-dən artıq universitetində mühazirə oxuyub. 2010-ci ildə adı “Dünyanın Ən Nüfuzlu 500 Müsəlmanı” siyahısına daxil edilib.
 
2014-cü ildən UNEC-in dissertantıdır.
 
İqtisadçı alim öz uğur hekayəsini UNEC tələbələri ilə bölüşür:
 
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti mənə baza təhsili verdi və mən onu ABŞ-da inkişaf etdirdim. O vaxtlar hədəfim dünyanın ən aparıcı beyin mərkəzlərindən birinin qurucu olmaq, fərqli ölkələrdə proqramlar hazırlamaq, akademik nəşrlərdə Azərbaycanla bağlı tədqiqatları çap etdirmək və imparkt faktorlu jurnallarda ölkəmizin mövqeyinin gücləndirilməsi idi. Bu gün arzularıma nail olub əzmlə yeni hədəflərə doğru addımlayıram.
 
Hələ ABŞ-da təhsil alarkən Azərbaycandakı mövcud tədqiqat mərkəzləri ilə universitetlərin imkanlarını qiymətləndirib, bu qərara gəldim ki, ölkəmizdəbeyin mərkəzinə ehtiyac var. Düşünün, ABŞ-ın aparıcı universitetləri Harvard, Yel, Prinston həm də kifayət qədər ciddi beyin mərkəzi kimi fəaliyyət göstərirlər.14 min tələbəsi, 6 minə yaxın professor-müəllim heyəti olan Yel Universiteti tələbələrin 45 faizinə təqaüd təklif edir.Amma gəlirlərinin əhəmiyətli hissəsini fərqli beyin mərkəzi kimi istehsal etdiyi məhsullar hesabına qazanır. Ümumiyyətlə, ABŞ-da beyin mərkəzlərihəm Amerika, həm də qlobal siyasətə təsir etmək imkanına malikdirlər.Buna görə də düşündüm ki, Azərbaycandamüstəqil, məsələlərə obyektiv yanaşan, həm də təbii ki, elmi tədqiqat aparılması üçün geniş imkanı olan beyin mərkəzinə ehtiyac var. Buna görə də təhsilimi başa vurub vətənə qayıdan kimi İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzini yaratdım.
 
İlk dövrlərdə asan deyildi, çünki Azərbaycanda ənənəvi QHT-lər daha fəal idilər. Buna rəğmən biz beyin mərkəzimizin strategiyasını müəyyən etdik və qısa zamanda bizim məhsula həm yerli, həm də qlobal səviyyədə tələbin artdığını müşahidə etdik. Bu gün qürurla deyirəm ki, beynəlxalq təsnifatda Azərbaycanda ilk beyin mərkəzi kimi tarixə düşdük. Biz 7 ildir Amerikanın Pensilvaniya Universitetinin BMT-nin dəstəyi ilə hazırladığı qlobal beyin mərkəzləri reytinqində Cənubi Qafqaz və Orta Asiyanın ən güclü beyin mərkəziyik. İllik büdcəsi 5 milyondan az olan ən güclü, dünyada ən yaxşı idarə edilən 5, dünyanın ən yaxşı və məşhur müstəqil 10 beyin mərkəzindən biriyik.Əslində bu müddət elə uzun müddət deyil, amma qısa zamanda bizim mərkəz dünyada CESD brendi kimi tanındı vəqəbul edilməyə başlandı.
 
Sözsüz ki, CESD yalnız beynəlxalq arenada deyil, ölkədə də ciddi nüfuz qazandı.Nəticədə çox fərqli proqramların hazırlanmasına cəlb edildik. İqtisadiyyat Nazirliyi, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi kimi ciddi qurumlarla xüsusi proqramların hazırlanmasında əməkdaşlıq etdik. Beyin mərkəzi olaraq yeni iqtisadi modelin – Strateji Yol Xəritəsinin hazırlanmasında yaxından iştirak etdik və mən sevinclə bildirirəm ki, belə əhəmiyyətli bir sənədin müəlliflərindən biriyəm.
 
Eyni zamanda CESD həm də yerli və xarici media ilə yaxından əməkdaşlıq edir, mütəmadi olaraq Nyu York Times, Euronews, CNBCkimi nüfuzlu media orqanlarında mövqe nümayiş etdirir.
 
Bir sözlə, qısa zamanda CESD sözün həqiqi mənasında bir məktəbə çevrildi. Bizim beyin mərkəzində çalışan və təcrübə keçən insanlar dünyanın müxtəlif ölkələrində kifayət qədər aparıcı mövqelərə sahibdirlər. Məsələn, Harvard Universitetinin Baltik ölkələr üzrə proqramında çalışan aparıcı söz sahibi CESD məzunudur.
 
Bu gün dünyanın ən yaxşı və məşhur müstəqil 10 beyin mərkəzindən birinin rəhbəri olaraq deyə bilərəm ki, bu sektorda olmaq çox faydalıdır.Öz potensialını dövlətin və cəmiyyətin inkişafı naminə istifadə etmək,iqtisadi siyasətə töhfə vermək, fərqli ölkələrdə dövlət proqramlarının hazırlanmasına cəlb edilmək böyük üstünlükdür. Mən iqtisadçı kimi müxtəlif ölkələrinhökümətlərilə əməkdaşlıq etmişəm.Adım Corc Vaşinqton və İordaniyanın Kral Akademiyasının hazırladığı“Dünyanın Ən Nüfuzlu 500 Müsəlmanı” siyahisına (elm və innovasiya kateqoriyası üzrə) ilk azərbaycanlı iqtisadçı kimi daxil olub.
 
Beyin mərkəzi sektoru mənim üçün çox cəlbedicidir. Bura tək iqtisadi siyasətlə məşğul olmaq deyil, həm də elmi tədqiqatlar aparmaq imkanı verir. CESD qlobal akademik jurnallara çıxış imkanları əldə edib. Dekabr ayında iki məqaləm “Thomson Reuters” bazasına daxil olan jurnallarda dərc edilib. Bu il isə impakt faktorlu jurnallarda 5-ə yaxın məqalə dərc etdirməyi düşünürük. Yəni qlobal amademik jurnallarda fikirlərini bölüşmək,ölkədaxiliprosesləri dünya elm platformasında təhlil etmək və iqtisadi siyasətə töhfə vermək baxımından da bu sektor bir üstünlükdür.
 
Məzunu olduğum universitetə baxanda bu gün onun çox fərqli mövqedə dayandığını görürəm. Mən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində təhsilimi başa vurduqdan sonra bir müddət müəllim kimi də çalışmışam. Etiraf etmək lazımdır ki, bəzi qruplarda dərs demək əslində vaxt itkisi idi və bu da stimul yaratmırdı. Ancaq indi UNEC cəlbedici bir məkana çevrilir. Aparılan islahatlar xüsusi ilə tələbələrin potensialına təsir edir. İndi həm təhsildəki şəffaflıq, həm də tələbələrin potensialının yüksəldilməsi gələcəkdə UNEC-də müəllim kimi çalışmaq imkanını çox cəlbedici edir.
 
Hesab edirəm ki, UNEC brendini müəyyənləşməsi İqtisad Universitetinin ən ciddi uğurlarından biridir. Təhsil ocağının həm yerli, həm də qlobal arenayadaxil olmasına ehtiyac var idi. Bu gün təhsil sektorunda sərhədlər itib və rəqabət kifayət qədər güclüdür. Bu baxımdan UNEC-də aparılan islahatlar onun rəqabət bazarında güclü mövqe qazanacağının təminatçısıdır. UNEC-də aparılan islahatlar, xüsusi ilə də şəffaflığın artırılması, korrupsiyaya qarşımübarizənin gücləndirilməsi təqdirəlayiqdir. Düşünürəm ki, UNEC növbəti mərhələdə də təhsilin keyfiyyətinin artırılmasınıvə beyin mərkəzinə çevrilməyi əsas hədəf kimi seçməlidir. Təhsilin keyfiyyətikeyfiyyətli kadrlardan və müəllimlərdən asılıdır.UNEC keyfiyyətli kadrların universitetə cəlb edilməsi prosesini davam etdirməlidir.Bu gün xaricdə təhsil alan, kifayət qədər potensialı olan tədqiqatçılarUNEC-də pedaqoji fəaliyyətə başlayıblar.Etiraf etmək lazımdır ki, son 4 ildə UNEC çox ciddi bir mərhələyə qədər qoyub və bu təcrübəsi göstərir ki, elmi tədqiqat mərkəzinə çevrilmə mərhələsinə də uğurla addımlayacaq.
 
Bu gün gənclər arasında Bill Qeyts və Mark Zukerberqin ali təhsilləri olmaya-olmaya nail olduqları uğurları nümunı çəkmək dəbi var. Tələbələrlə görüşdə həmişə deyirəm ki, etiraf etmək lazımdır ki, siz Bill Qeyts ola bilməyəcəksiniz. Kim ola biləcəksinizsə hədəflərinizi o istiqamətə yönləndirməlisiniz. Əvvəlcə hədəf müəyyən edilməli, sonra ona çatmaq üçün plan qurulmalıdır. Hədəflərimizəancaq təhsillə çata bilərik, ən dayanıqlı metod budur. Tələbəlik dövründə konkret hədəf müəyyən edəndə ona çatmaq daha da asan olur. Tövsiyə edirəm ki, UNEC tələbələrinin bəlli hədəfləri olsun və zamanın idarəedilməsini yaxşı öyrənsinlər. bu iki vacib amil olmadan təhsildəuğur əldə etmək mümkün deyil. Moderator.az

Dünyanı gözləyən yeni böhran: NƏ VAXT BAŞLAYACAQ?

14400553933031853040_554x360.jpg

Araz.az xəbər verir ki, Davosda növbəti iqtisadi böhranın vaxtı ilə bağlı müzakirələr aparılıb. İsveçrədə keçirilən Ümumdünya İqtisadi Forumunda “Növbəti böhran nə zaman olacaq?” mövzusunda keçirilən sessiyada dünyanın aparıcı banklarının və investisiya fondlarının məsul əməkdaşları açıqlamalar verib və proqnozlar səsləndirib. “Carlyle Group” birbaşa investisiyalar fondunun həmtəsisçisi Devid Rubinşteyn deyib ki, qlobal iqtisadiyyatda vəziyyət yaxşıdır: “Amma, pul-kredit siyasəti sanki böhranda olduğumuzu əks etdirir. Əgər mərkəzi banklar uçot dərəcələrini artırmağa başlasalar, kredit götürənlərin çoxu pis vəziyyətdə qalaraq, borclarını qapatmaq iqtidarında olmaya bilərlər”.

Harvard Universitetinin iqtisadiyyat üzrə professoru Kennet Roqof bildirib ki, uçot dərəcələrinin sürətlə artırılması, aşağı iqtisadi artım tempi və böyük məbləğdə borcu olan İtaliya və Yaponiya kimi ölkələr üçün maliyyə problemləri yarada bilər.

Qeyd edək ki, BMT-nin ticarət və inkişaf üzrə konfransı - UNCTAD-ın hesabatında qeyd olunub ki, əvvəlki resessiyalardan sonra bərpa prosesi daha aktiv olub. Bu dəfə isə iqtisadi artıma baxmayaraq birbaşa investisiyalar 2017-ci ildə illik müqayisədə 16 faiz azalaraq 1,52 trilyon dollara enib. Elan olunan layihələrin dəyəri isə 32 faiz azalaraq 571 milyard dollara enib və bu, son 14 ilin minimumu olub.

“Citigroup”un baş direktoru Maykl Korbat isə bildirib ki, növbəti iqtisadi durğunluq vaxtı proses daha kəskin və sürətli olacaq: “Biz özümüzə gəlməyə imkan tapmayacağıq”.

Ümumilikdə maliyyə böhranından bəri ilk dəfə İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatına (OECD) daxil olan 45 ölkədə artım baş verib. Hazırda dünyanın əksər ölkələrində uçot dərəcələrinin artırılması və ya ən yaxşı halda sabit saxlanılması müşayiət olunur. Uçot dərəcələrinin endirilməsi halları demək olar ki, yoxdur. Bu özünü iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrin maliyyə sistemində də göstərir. Hətta dünyanın ən aparıcı dövlətlərindən biri olan ABŞ belə bu prosesin qarşısını ala bilmir. ABŞ-ın Federal Ehtiyat Sistemi hər il üç dəfə dolların uçot dərəcəsini artırmalı olur. Prezident Donald Tramp hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə bu siyasəti dəyişəcəyini, yəni ucuz Çin məhsullarının Birləşmiş Ştatlara idxalının qarşısını almaq üçün dolların uçot dərəcəsini aşağı salacağını vəd etmişdi. Lakin D.Tramp Ağ Evə gəldikdən sonra verdiyi vədi yerinə yetirə bilmədi.

Bu, bir tərəfdən ABŞ-ın ixracat potensialına mənfi təsir göstərsə də, eyni zamanda dolların digər beynəlxalq valyutalara təzyiq imkanlarını saxlayır. Rusiyada isə 2017-ci ilin sonunda rublun uçot dərəcəsi 8.25 faizdən 7.75 faizə endirilib.

Mərkəzi Bank bu addımı Rusiyada inflyasiyanın 2.5 faiz təşkil etməsi ilə əsaslandırıb. Lakin ekspertlərin fikrincə, uçot dərəcəsinin endirilməsi daha çox siyasi amillərlə, yəni 2018-ci il mart ayının 18-də Rusiyada keçiriləcək prezident seçkisi ilə bağlıdır. 2018-ci ilin birinci yarısında isə inflyasiyanın 4 faizə qədər artacağı gözlənilir. Ona görə də seçkidən sonra rublun faiz dərəcələri yenidən yüksələ bilər. Həmçinin ABŞ Dövlət Departamenti yanvarın 29-da Rusiyanın nüfuzlu oliqarxlarının və iş adamlarının adlarının daxil olduğu 300 nəfərə sanksiyalar tətbiq edəcək ki, bu da ölkənin maliyyə sisteminə ciddi zərbə vura bilər.

2017-ci ilin dekabrında Türkiyə Mərkəzi Bankının qərarı ilə lirənin uçot stafkası 8 faiz həcmində sabit saxlanılıb.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın Mərkəzi Bankının İdarə Heyəti 15 noyabr 2017-ci ildə uçot dərəcəsinin və faiz dəhlizinin digər parametrlərinin dəyişməz saxlanılması (uçot dərəcəsi 15 faiz, dəhlizin aşağı həddi 10 faiz, yuxarı həddi 18 faiz) barədə qərar qəbul edib. Mərkəzi Bankın İdarə Heyətində faiz dəhlizinin parametrləri növbəti dəfə 15 fevral 2018-ci ildə müzakirə ediləcək.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov “Cümhuriyət” qəzetinə bildirib ki, növbəti böhranla bağlı konkret proqnozlar vermək çox çətindir: “Faktiki olaraq hazırda yeni bir böhran bitmək ərəfəsindədir. 2017-ci ildə Avropa Birliyində böhranın başa çatması ilə bağlı bir sıra mövqelər sərgiləndi. Eyni zamanda ABŞ-da da 2016-cı ildən etibarən iqtisadiyyatda müsbət simptomlar hiss olunmağa başlayıb. Bunun fonunda dünya mərkəzi bankları uçot dərəcəsini artırmağa çalışırlar. Çünki uçot dərəcəsinin kifayət qədər aşağı olması, bəzi hallarda əlavə risk formalaşdırır. Hesab edək ki, uçot dərəcəsi aşağıdır və bu daha genişləndirilmiş pul siyasətini həyata keçirilməsi anlamı daşıyır. Belə bir şəraitdə iqtisadiyyatlara izafi pul axını mümkündür ki, bu da balonların yaranmasına və son nəticədə 2008-ci ildə baş verən böhranabənzər vəziyyətin ortaya çıxmasına gətirib çıxarda bilər. Məhz 2008-ci ildə də qlobal böhranı əksər hallarda maliyyə böhranı hesab edirdilər. Buna görə də Avropanın, Yaponiyanın mərkəzi bankları, o cümlədən, FED kimi daha əhəmiyyətli mərkəzi banklar da bu təhlükəni görürdülər. Bunun qarşısının alınması istiqamətində atılan addımlardan biri də uçot dərəcəsinin artırılması yolu ilə iqtisadiyyatdan müəyyən qədər pulun sterilizasiya edilməsi idi.

Yəni, artmış pul kütləsinin inflyasiya potensialına malik izafi hissəsinin dövriyyədən çıxarılmasına yönəldilmiş əməliyyatlar həyata keçirirlər. Təbii ki, bu zaman müəyyən problemlər ortaya çıxır. Bu problemlərdən biri də ondan ibarətdir ki, növbəti dövrlərdə daha çox borcu olan dövlətlərin, iqtisadi subyektlərin və sair xərcləri artacaqdır. Bu xərclər onların toparlanmasını və maliyyə vəziyyətinin sabitləşməsini çətinləşdirə bilər. Faktiki olaraq bu gün qlobal iqtisadiyyatda artım baş verir. Hətta böyük maliyyə institutları da 2017-ci ildə qlobal iqtisadiyyatda artımla bağlı proqnozlarını dəyişdilər. Belə ki, onlar öz proqnozlarını artırıblar. Bu isə onu göstərir ki, hazırkı şəraitdə hər hansı ciddi böhran riskindən söhbət gedə bilməz. Çünki böyük iqtisadiyyatlarda artım müşahidə olunur. Burda əsas risklərdən biri Çindən formalaşa bilər. Bildiyimiz kimi Çin iqtisadiyyatının artım tempində müəyyən çətinliklər müşahidə olunmaqdadır. Eyni zamanda bir çox mütəxəssislərdə Çinin daşınmaz əmlak bazarında balonlar formalaşdığı qənaəti yaranıbdır. Bu balonların partlaması sonrakı dövrlərdə Çindən qaynaqlanan bir böhran dalğasının qlobal iqtisadiyyata yayılmasına gətirib çıxarda bilər. Bununla bağlı hazırda tənzimləmə işləri gedir”.

İqtisadçının sözlərinə görə, yaxın gələcəkdə ciddi böhranlar ortaya çıxacaq: “Uçot dərəcəsinin artırılması, iqtisadi faktorlar nəzərə alınmaqla paralel aparılır. Hazırda əsasən Avropa Mərkəzi Bankının və FED-in uçot dərəcələri qlobal uçot dərəcəsi tendensiyasına öz təsirini göstərir. Burada da hər iki qurum qlobal iqtisadi makrodinamikanı nəzərə alaraq qərarlar qəbul edir. Hesab edirəm ki, proseslər dünya iqtisadiyyatını puldan məhrum edib böhrana aparıb çıxara biləcək səviyyəyə çatmayacaq”.

Azərbaycanın maliyyə kredit sisteminin böhranlı vəziyyətdə olduğunu nəzərə alsaq, ölkəmizə təsirləri nədən ibarət ola bilər?

Rəşad Həsənov hesab edir ki, Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini yüksək həddə saxlamağa məcburdur: “Çünki iqtisadiyyatda və bank sektorunda izafi pulun dövriyyədən çıxarılması, eyni zamanda idarə olunması məsələsi var. Məlum olduğu kimi hazırda banklar kredit verməkdə maraqlı deyil. Mərkəzi Bank da dəfələrlə açıqlayıb ki, banklarda izafi likvidlik yaranıb. Bu vəsaitləri hansısa formada idarə etmək lazımdır. Həmin vəsaitlərin banklardan cəlb edilməsi yollarından biri də depozitlərin uçot faizlərinin yuxarı həddə müəyyənləşməsidir. Buna görə də hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın əsas məqsədi manata və inflyasiyaya təzyiqləri formalaşdıran faktorları məhdudlaşdırmaq istiqamətindədir.

Bu səbəbdən də uçot dərəcəsini yuxarı həddə saxlayır. Eyni zamanda burada manatla kreditlərin cəlbi məsələsi də mümkün məqamlardan biridir. Çünki manat yığımlarının vətəndaşın əlində qalması və son nəticədə bu yığımların valyuta bazarlarında təklifin formalaşmasına gətirib çıxardır. Eyni zamanda əmanət depozitlərinin strukturunu xarici valyutanın həcminin çox olması ilə şərtləndirir. Amma uçot dərəcəsi yuxarı olduqda banklar nisbətən yuxarı faizlə manatla depozit siyasəti həyata keçirirlər. Belə bir şəraitdə də iqtisadi subyektlərdə, vətəndaşlarda yaranmış müvafiq pul kütləsi dövriyyədən kənarlaşdırılır”.

“Qlobal səviyyəli uçot dərəcəsinin artması, Azərbaycanda xarici borcun xərclərini artıra bilər”

Ekspert onu da nəzərə çatdırıb ki, uçot dərəcəsinin yüksək olması, kredit axınının həcmini azaldan faktordur: “Bahalı uçot dərəcəsi daha bahalı kreditlərin olmasını şərtləndirir ki, bu da subyektlərdə kredit götürməyə marağı aşağı salan əsas səbəblərdən biridir. Hazırda qeyri-neft iqtisadiyyatının inkişafı nəzərdə tutulubsa, kapital çatışmazlığı dövründə bahalı faiz siyasətinin həyata keçirilməsi, maliyyə dayanıqlılığını zəiflətməklə ümumi iqtisadi tempi aşağı salıb. Qlobal səviyyəli uçot dərəcəsinin artması, Azərbaycanda xarici borcun xərclərini artıra bilər. Bu isə dövlət büdcəsi üzərində əlavə yük formalaşdıra bilər. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, bağlanmış əksər sazişlərdə faizlər müəyyənləşdirilib. Qlobal səviyyədə uçot dərəcələrinin artması, xarici borcların artmasına gətirib çıxardır”.

 Cebhe.info

12 -dən səhifə 24

Əlaqəli xəbərlər